Wanneer je partner langdurig naar een verpleeghuis moet, verandert er in korte tijd ontzettend veel. Naast alle emoties en praktische zaken komt er namelijk ook een financieel vraagstuk om de hoek kijken waar veel AOW’ers waarschijnlijk niet dagelijks bij stilstaan.
Een verandering die op het eerste gezicht juist gunstig lijkt, kan uiteindelijk gevolgen hebben voor meerdere bedragen die iedere maand binnenkomen of worden afgeschreven.
In bepaalde situaties kan de thuiswonende partner namelijk voor de AOW worden behandeld als alleenstaande. Daardoor kan het AOW-bedrag stijgen. Dat klinkt aantrekkelijk, zeker wanneer thuis allerlei vaste lasten gewoon blijven doorlopen.
Toch is het verstandig om niet alleen naar dat hogere bedrag te kijken. Een hogere AOW kan namelijk ook invloed hebben op de eigen bijdrage voor langdurige zorg en op toeslagen.
Juist daardoor kan de financiële uitkomst heel anders zijn dan je op basis van alleen het nieuwe AOW-bedrag zou verwachten.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
AOW verandert bij opname partner
Wanneer één van de partners langdurig in een verpleeghuis verblijft, kan dat gevolgen hebben voor de manier waarop de Sociale Verzekeringsbank naar de woonsituatie kijkt.
Onder bepaalde voorwaarden kan er voor de AOW gekozen worden om als ongehuwd te worden aangemerkt. Dat betekent dat het AOW-bedrag verandert. Een alleenstaande AOW’er ontvangt namelijk een hoger bedrag dan iemand die voor de AOW als gehuwd of samenwonend wordt beschouwd.
Dat verschil bestaat omdat alleenstaanden hun vaste lasten niet met een partner kunnen delen. Denk bijvoorbeeld aan huur of hypotheek, energie, internet, verzekeringen en gemeentelijke lasten.
Wanneer één partner thuis blijft wonen terwijl de ander langdurig in een instelling verblijft, kan een hoger AOW-bedrag daarom aantrekkelijk lijken.
Hogere AOW lijkt aantrekkelijk
Op het eerste gezicht lijkt de rekensom eenvoudig. Een hoger AOW-bedrag betekent meer geld per maand en dus meer financiële ruimte.
Voor iemand die plotseling alleen thuis woont, kan die extra ruimte bijzonder welkom zijn. Veel vaste lasten blijven immers gewoon bestaan. Tegelijkertijd kunnen er door de opname van een partner juist nieuwe uitgaven bijkomen.
Denk bijvoorbeeld aan vaker reizen naar het verpleeghuis, andere huishoudelijke kosten of praktische ondersteuning.
Toch vertelt alleen het bedrag dat vanuit de SVB wordt uitgekeerd niet het volledige verhaal. Een hoger inkomen kan namelijk ook bij andere instanties gevolgen hebben.
En precies daar kan de verrassing ontstaan.
Eigen bijdrage kan ook veranderen
Voor langdurige zorg kan een eigen bijdrage gelden. Die wordt berekend door het CAK en is afhankelijk van verschillende persoonlijke en financiële omstandigheden.
Onder meer inkomen en vermogen kunnen een rol spelen bij de hoogte van die bijdrage.
Wanneer de AOW stijgt doordat voor het ongehuwdenbedrag wordt gekozen, verandert daarmee ook het inkomen dat in financiële berekeningen kan worden meegenomen.
Daardoor bestaat de mogelijkheid dat tegelijkertijd de eigen bijdrage verandert.
Het extra bedrag dat via de AOW binnenkomt, hoeft dus niet automatisch volledig als extra besteedbaar inkomen over te blijven.
Meer inkomen werkt verder door
Dat is precies waarom alleen naar de hoogte van de AOW kijken riskant kan zijn.
Financiële regelingen in Nederland staan vaak niet volledig los van elkaar. Wanneer het inkomen op één plek verandert, kan dat gevolgen hebben voor bedragen die ergens anders worden berekend.
Naast de AOW kunnen bijvoorbeeld aanvullend pensioen en andere inkomsten meetellen in financiële berekeningen.
Ook vermogen kan relevant zijn. Spaargeld, beleggingen en andere vermogensbestanddelen kunnen afhankelijk van de regeling invloed hebben op het uiteindelijke financiële plaatje.
Daarom is de vraag niet alleen: hoeveel AOW komt er straks binnen? Veel belangrijker is hoeveel geld er uiteindelijk onderaan de streep overblijft.
Toeslagen kunnen eveneens veranderen
Nog een belangrijk aandachtspunt zijn toeslagen.
Zorgtoeslag en huurtoeslag zijn afhankelijk van onder meer inkomen en persoonlijke omstandigheden. Wanneer daarin iets verandert, kan ook de hoogte van een toeslag veranderen.
Een hogere AOW kan daardoor samengaan met een lagere toeslag.
Hoe groot dat effect precies is, verschilt per huishouden. Iemand die geen huurtoeslag ontvangt, zit vanzelfsprekend in een andere situatie dan iemand voor wie die toeslag iedere maand een belangrijk onderdeel van het budget vormt.
Hetzelfde geldt voor zorgtoeslag.
Juist daarom bestaat er geen simpele conclusie dat overstappen naar het hogere AOW-bedrag altijd financieel beter uitpakt.
Kijk naar het totale maandbedrag
De belangrijkste fout die gemaakt kan worden, is twee AOW-bedragen naast elkaar zetten en vervolgens automatisch voor het hoogste bedrag kiezen.
Dat vertelt namelijk maar een deel van het verhaal.
Een veel betere vergelijking ontstaat wanneer alle inkomsten én uitgaven worden meegenomen. Zet bijvoorbeeld de AOW, aanvullende pensioenen, toeslagen en andere inkomsten op een rij.
Kijk daarna naar de eigen bijdrage, woonlasten en andere kosten.
Pas wanneer beide situaties volledig naast elkaar worden gelegd, wordt duidelijk welk scenario financieel gunstiger uitpakt.
Het hoogste AOW-bedrag hoeft dus niet automatisch het hoogste besteedbare bedrag op te leveren.
Twee scenario’s maken verschil duidelijk
Een praktische manier om de gevolgen inzichtelijk te maken, is het maken van twee afzonderlijke berekeningen.
In het eerste scenario blijft de bestaande AOW-situatie behouden. Noteer hoeveel er maandelijks binnenkomt, welke toeslagen worden ontvangen en welke kosten daarbij horen.
Maak vervolgens hetzelfde overzicht voor de situatie waarin het ongehuwdenbedrag wordt toegepast.
Neem daarbij niet alleen de hogere AOW mee, maar controleer ook wat er mogelijk verandert aan toeslagen en de eigen bijdrage voor langdurige zorg.
Het verschil tussen beide eindbedragen is uiteindelijk veel interessanter dan alleen het verschil tussen de twee AOW-uitkeringen.
Vermogen kan ook belangrijk zijn
Niet alleen het maandelijkse inkomen verdient aandacht.
Ook vermogen kan bij de berekening van bepaalde zorgkosten een rol spelen. Daardoor kan de financiële situatie van twee AOW’ers met ongeveer hetzelfde pensioen toch behoorlijk verschillen.
Iemand met weinig spaargeld kan bijvoorbeeld met een andere uitkomst te maken krijgen dan iemand met een aanzienlijk vermogen.
Ook aanvullend pensioen en andere inkomstenbronnen kunnen het totaal veranderen.
Een standaardantwoord op de vraag of overstappen verstandig is, bestaat daarom eigenlijk niet. Daarvoor zijn de persoonlijke financiële verschillen te groot.
Emoties maken keuze lastiger
Daar komt nog bij dat dit soort financiële beslissingen meestal op een bijzonder vervelend moment moeten worden genomen.
Een partner die naar een verpleeghuis verhuist, heeft enorme impact. Er moeten praktische zaken worden geregeld, familieleden worden geïnformeerd en vaak moet er in korte tijd veel administratie worden afgehandeld.
Juist op zo’n moment is het verleidelijk om financiële keuzes snel af te ronden.
Een hoger bedrag op een brief kan dan als vanzelfsprekend de aantrekkelijkste optie lijken.
Toch kan het lonen om juist bij deze keuze even tijd te nemen. De gevolgen kunnen immers verder gaan dan alleen de AOW-uitkering.
SVB en CAK hebben andere rollen
Bij vragen over de AOW is de Sociale Verzekeringsbank het belangrijkste aanspreekpunt.
Daar kan worden nagegaan welke mogelijkheden er in een specifieke situatie bestaan en welke voorwaarden daarvoor gelden.
Voor de eigen bijdrage voor langdurige zorg is het CAK juist de relevante instantie. Daar kan worden bekeken welke gegevens bij de berekening worden gebruikt en wat een verandering mogelijk betekent.
Voor vragen over toeslagen moet weer naar de situatie bij de Belastingdienst/Toeslagen worden gekeken.
Dat zijn dus meerdere financiële onderdelen die samen bepalen wat een verandering daadwerkelijk voor de portemonnee betekent.
Neem alle financiële gegevens mee
Wie de mogelijkheden goed wil vergelijken, doet er verstandig aan eerst alle financiële gegevens te verzamelen.
Denk aan de meest recente AOW-specificatie, pensioenoverzichten, gegevens over spaargeld en informatie over toeslagen.
Ook de huidige vaste lasten zijn belangrijk.
Wanneer één partner niet meer thuis woont, kunnen sommige kosten veranderen. Andere uitgaven blijven juist vrijwel hetzelfde, terwijl er mogelijk nieuwe kosten bijkomen.
Door alles in één overzicht te zetten ontstaat een veel realistischer beeld van de nieuwe financiële situatie.
Soms kan keuze worden teruggedraaid
Volgens de aangeleverde bron kan de omzetting naar het ongehuwdenpensioen in sommige situaties één keer worden teruggedraaid.
Dat kan belangrijk zijn wanneer later blijkt dat de gekozen situatie financieel toch minder gunstig uitpakt dan verwacht.
Het is echter geen reden om de eerste beslissing zomaar te nemen.
Juist omdat financiële gevolgen soms pas later volledig zichtbaar worden, blijft vooraf rekenen belangrijk. Wie eerst de verschillende gevolgen controleert, verkleint de kans op een onaangename verrassing.
Hogere AOW is niet alles
Het belangrijkste punt is uiteindelijk verrassend eenvoudig: meer AOW betekent niet automatisch dat er iedere maand evenveel extra geld overblijft.
Het hogere bedrag kan aantrekkelijk zijn, maar moet worden bekeken als onderdeel van de volledige financiële situatie.
Verandert de eigen bijdrage? Wat gebeurt er met de zorgtoeslag? Heeft de verandering gevolgen voor de huurtoeslag? Welke andere inkomsten zijn er? En welke vaste lasten blijven bestaan?
Pas wanneer die vragen zijn beantwoord, kan het werkelijke verschil zichtbaar worden.
Financiële gevolgen verschillen per huishouden
Voor sommige huishoudens kan de hogere AOW uiteindelijk wel degelijk gunstig uitpakken.
Wanneer toeslagen nauwelijks veranderen en de eigen bijdrage beperkt wordt beïnvloed, kan een hoger maandbedrag daadwerkelijk meer financiële ruimte geven.
Bij andere huishoudens kunnen de effecten op andere regelingen een groter deel van het voordeel wegnemen.
Dat maakt dit vooral een persoonlijke rekensom.
Een voorbeeld van iemand anders zegt daardoor niet automatisch iets over de eigen situatie.
Eerst rekenen en daarna beslissen
Wanneer een partner langdurig naar een verpleeghuis verhuist, zijn er al genoeg zaken om over na te denken. Toch verdient de financiële kant serieus aandacht.
De mogelijkheid van een hoger AOW-bedrag klinkt aantrekkelijk, maar alleen dat bedrag vergelijken geeft een onvolledig beeld. De eigen bijdrage voor langdurige zorg, toeslagen, aanvullend pensioen, vermogen en vaste lasten kunnen allemaal van belang zijn.
Daarom is het verstandig om de mogelijke situaties vooraf naast elkaar te zetten en bij twijfel informatie op te vragen bij de betrokken instanties.
Want uiteindelijk draait het niet om welk bedrag op één AOW-specificatie het hoogst is. Het gaat om wat er na alle veranderingen iedere maand daadwerkelijk overblijft. En juist dat bedrag kan heel anders uitpakken dan iemand op het eerste gezicht verwacht.
