De uitgelekte Prinsjesdagplannen voor 2027 laten zien dat het kabinet op allerlei plekken aan de financiële knoppen draait. Sommige maatregelen leveren huishoudens een klein voordeel op, terwijl andere plannen juist extra geld gaan kosten. Van een hogere arbeidskorting tot duurdere alcohol en bloemen: bijna iedereen krijgt op de een of andere manier met de nieuwe belastingplannen te maken.
Onderaan de streep is het beeld alleen niet bijzonder feestelijk. Ondanks een pakket van 1,5 miljard euro om de koopkracht te ondersteunen, gaat een gemiddeld huishouden er volgens de nieuwste cijfers naar verwachting 0,1 procent op achteruit. Vooral werkenden en huishoudens zonder kinderen zien een minnetje, terwijl gepensioneerden juist een kleine koopkrachtstijging tegemoet kunnen zien. En daar blijft het niet bij, want ook rond zorgkosten, brandstof, WW en hoge inkomens staan flinke veranderingen gepland.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Koopkracht daalt toch in 2027
Eerder gingen de rekenmeesters van het kabinet nog uit van een gemiddelde koopkrachtdaling van 0,3 procent. Door aanvullende maatregelen lijkt die achteruitgang te worden beperkt tot gemiddeld 0,1 procent. Het kabinet voorkomt daarmee een grotere daling, maar krijgt het dus niet voor elkaar om de gemiddelde Nederlander volledig uit de min te houden.
Achter dat gemiddelde zitten bovendien flinke verschillen. Huishoudens met een bruto-inkomen tot 32.400 euro zouden er volgens de CPB-cijfers gemiddeld 0,2 procent op vooruitgaan. Bij inkomens tussen 32.400 en 52.500 euro blijft de koopkracht gemiddeld gelijk, terwijl de groepen daarboven geleidelijk in de min terechtkomen.
Bij een bruto-inkomen tussen 52.500 en 77.000 euro gaat het om een daling van 0,1 procent. Huishoudens tussen 77.000 en 114.900 euro leveren gemiddeld 0,2 procent in en voor inkomens vanaf 114.900 euro wordt eveneens een daling van 0,2 procent voorzien.
Werkenden krijgen grootste min
Ook wanneer naar de bron van het inkomen wordt gekeken, zijn de verschillen opvallend. Werkenden gaan er gemiddeld 0,2 procent op achteruit. Dat is wel een verbetering ten opzichte van eerdere berekeningen, waarin nog rekening werd gehouden met een daling van 0,4 procent.
Uitkeringsgerechtigden komen volgens de cijfers uit op een gemiddelde achteruitgang van 0,1 procent. Gepensioneerden vormen de uitzondering en zouden gemiddeld 0,3 procent koopkracht winnen. Dat is wel minder dan de 0,6 procent vooruitgang die eerder in de tabellen stond.
Ook het type huishouden maakt verschil. Tweeverdieners, alleenstaanden en alleenverdieners komen allemaal gemiddeld uit op een min van 0,1 procent. Huishoudens met kinderen verliezen eveneens 0,1 procent, terwijl mensen zonder kinderen gemiddeld 0,2 procent achteruitgaan.
Het gaat daarbij om gemiddelde koopkrachtplaatjes. De daadwerkelijke financiële gevolgen kunnen per huishouden sterk verschillen, bijvoorbeeld door inkomen, vermogen, zorgkosten en persoonlijke toeslagen.
Arbeidskorting gaat 173 euro omhoog
Een van de maatregelen waarmee het kabinet werkenden tegemoet wil komen, is een verhoging van de arbeidskorting. Die gaat volgens de uitgelekte plannen met 173 euro omhoog. Daardoor kunnen werkenden via de inkomstenbelasting netto iets meer overhouden.
Daarnaast wordt het belastingtarief in de eerste belastingschijf met 0,06 procentpunt verlaagd. Op zichzelf zijn dat positieve maatregelen voor mensen met inkomen uit arbeid, maar daar staan op andere plekken weer lastenverzwaringen tegenover.
Zo wordt de inkomensgrens voor het hoogste belastingtarief bevroren. Vanaf een inkomen van 78.426 euro per jaar gaat het tarief van 49,5 procent gelden. Normaal gesproken zou die grens vanwege inflatie verder kunnen opschuiven, maar dat gebeurt nu niet.
Daardoor kunnen hogere inkomens relatief sneller met het hoogste belastingtarief te maken krijgen. Bovendien wil het kabinet de arbeidskorting voor hoge inkomens verder beperken. Dat moet volgens de plannen ongeveer 750 miljoen euro opleveren, al is nog niet duidelijk vanaf welk inkomen die extra beperking precies gaat gelden.
Ouderenkorting wordt juist lager
Waar werkenden een hogere arbeidskorting krijgen, wordt bij ouderen juist aan een belastingvoordeel gesleuteld. De ouderenkorting wordt volgens de plannen met 100 euro verlaagd.
Dat is een belastingkorting waar AOW-gerechtigden onder voorwaarden gebruik van kunnen maken. Een verlaging betekent dus dat een deel van de ouderen minder belastingvoordeel krijgt.
Tegelijkertijd laten de algemene koopkrachtcijfers zien dat gepensioneerden er gemiddeld nog altijd 0,3 procent op vooruitgaan. Dat komt doordat koopkracht door veel meer factoren wordt bepaald dan alleen de ouderenkorting.
Voor individuele ouderen kan het plaatje daarom anders uitpakken. Zeker voor mensen die daarnaast met zorgkosten, huur, energieprijzen of andere stijgende uitgaven te maken hebben, zegt het gemiddelde percentage niet alles.
Aftrek zorgkosten verdwijnt in 2028
Een van de opvallendste plannen raakt mensen die specifieke zorgkosten aftrekken bij hun aangifte inkomstenbelasting. Het kabinet wil deze regeling vanaf 1 januari 2028 volledig afschaffen.
Op dit moment maken ongeveer 900.000 Nederlanders gebruik van deze mogelijkheid. Het schrappen ervan moet de overheid jaarlijks ongeveer 560 miljoen euro opleveren. Voor mensen die regelmatig hoge zorgkosten maken, kan het verdwijnen van de aftrek daardoor behoorlijk merkbaar zijn.
Het kabinet zegt chronisch zieken wel te willen compenseren. Daarvoor wordt 350 miljoen euro beschikbaar gesteld. Hoe die compensatie precies wordt vormgegeven en welke huishoudens uiteindelijk meer of minder ontvangen, wordt belangrijk voor de uiteindelijke gevolgen.
Het verschil tussen de huidige belastingaftrek en een nieuwe compensatieregeling kan namelijk groot zijn. Pas wanneer de voorwaarden bekend zijn, kan per huishouden duidelijk worden wat het verdwijnen van de zorgkostenaftrek werkelijk betekent.
Eigen risico blijft langer 385 euro
Op zorggebied is er tegelijkertijd een meevaller. Het kabinet wilde het eigen risico volgend jaar verhogen van 385 naar 455 euro, maar stelt die verhoging nu een jaar uit.
Daarmee blijft het eigen risico voorlopig op het huidige niveau. De verhoging naar 455 euro zou volgens de plannen pas in 2028 moeten ingaan. Of dat uiteindelijk daadwerkelijk gebeurt, is nog afhankelijk van de politieke behandeling.
Een groot deel van de oppositie heeft zich namelijk eerder uitgesproken tegen een verhoging van het eigen risico. Het minderheidskabinet heeft juist die oppositie nodig om voldoende steun voor belangrijke voorstellen te verzamelen.
Daarnaast wordt ongeveer 400 miljoen euro vrijgemaakt voor een gratis vaccinatie tegen gordelroos voor ouderen. Daarmee probeert de coalitie onder meer tegemoet te komen aan een wens van 50Plus.
Alcohol en bloemen worden duurder
Ook bij alledaagse aankopen verandert het nodige. Bier en wijn kunnen duurder worden doordat de alcoholaccijnzen vanaf volgend jaar automatisch worden geïndexeerd.
Dat betekent dat de accijns voortaan wordt aangepast, waardoor prijsstijgingen via de belasting makkelijker kunnen doorwerken in de winkelprijs. Hoeveel een fles wijn of krat bier uiteindelijk duurder wordt, hangt uiteraard ook af van producenten en winkels.
Opvallender is misschien de maatregel rond snijbloemen. Daarvoor wil het kabinet het lage btw-tarief van 9 procent vervangen door het algemene tarief van 21 procent. Wanneer bedrijven die hogere btw volledig doorberekenen, kan een bos bloemen dus duidelijk duurder worden.
Hetzelfde gebeurt bij ballonvaarten. Ook daar gaat het btw-tarief volgens de uitgelekte plannen van 9 naar 21 procent. Daarmee verdwijnen twee opvallende producten en diensten uit het lage btw-tarief.
Personeelskorting verliest belastingvoordeel
Ook werknemers die korting krijgen bij hun eigen werkgever kunnen een voordeel verliezen. Momenteel mogen werkgevers onder voorwaarden 20 procent personeelskorting geven, tot maximaal 500 euro per jaar, zonder dat daarover belasting verschuldigd is.
Die vrijstelling wil het kabinet afschaffen. Daarmee wordt een voordeel dat vooral interessant kan zijn voor personeel in bijvoorbeeld winkels of andere consumentenbedrijven fiscaal minder aantrekkelijk.
Het is een relatief kleine maatregel vergeleken met miljardenbesluiten over zorg en sociale zekerheid, maar voor werknemers die jaarlijks maximaal gebruikmaken van hun personeelskorting kan het wel degelijk merkbaar zijn.
Juist de optelsom van zulke kleinere wijzigingen maakt Prinsjesdag belangrijk voor huishoudens. Een paar tientjes hier en honderd euro daar kunnen gezamenlijk uiteindelijk een veel groter verschil maken.
WW wordt gehalveerd vanaf 2029
Ook binnen de sociale zekerheid worden eerdere plannen aangepast. Het voorstel om de AOW-leeftijd versneld te verhogen verdwijnt definitief van tafel. Daarnaast wordt een eerder aangekondigde verlaging van uitkeringen voor werklozen en arbeidsongeschikten verzacht.
In de oorspronkelijke plannen konden mensen met een midden- of hoger inkomen bij werkloosheid of arbeidsongeschiktheid volgens de aangeleverde stukken tot 20 procent worden gekort. Dat onderdeel gaat niet door.
De maximale WW-duur blijft daarentegen wel op de nominatie staan om fors korter te worden. Nu kan iemand maximaal twee jaar WW ontvangen. Het kabinet wil dat terugbrengen naar één jaar, maar schuift de invoering door naar 2029.
Andere bezuinigingen op de sociale zekerheid blijven eveneens overeind. Zo zijn er nog plannen rond uitkeringen voor zieke en arbeidsongeschikte werknemers en wil het kabinet de IVA-uitkering voor volledig arbeidsongeschikten schrappen. Dat kan voor sommige betrokkenen financieel grote gevolgen hebben.
Brandstofaccijns stijgt minder hard
Automobilisten krijgen eveneens te maken met veranderingen. De tijdelijke verzachting van de accijnzen op benzine en diesel wordt niet onbeperkt voortgezet.
Het kabinet wil de korting langzaam gaan afbouwen, maar trekt tegelijkertijd 750 miljoen euro uit om de stijging aan de pomp te verzachten. Daarmee probeert het te voorkomen dat brandstofprijzen in één keer veel harder omhooggaan.
Sinds 2022 werden de brandstofaccijnzen tijdelijk lager gehouden vanwege de sterk gestegen energiekosten. Die uitzonderlijke situatie wordt nu geleidelijk afgebouwd.
Voor infrastructuur komt tegelijkertijd 1,5 miljard euro beschikbaar. Dat geld is onder meer bedoeld voor achterstallig onderhoud en projecten rond wegen en spoor. Ook komt er een fiscale regeling om zakelijk rijden in gebruikte elektrische auto’s van vijf tot acht jaar aantrekkelijker te maken.
Box 3 blijft groot hoofdpijndossier
Wie vermogen heeft, krijgt voorlopig nog geen definitief antwoord over box 3. De coalitiepartijen zijn het onderling nog niet eens geworden over de toekomst van de vermogensbelasting.
Vooral tussen VVD enerzijds en D66 en CDA anderzijds bestaan verschillen over de belasting van vermogenden en beleggers. Daarom wordt gewerkt aan een nieuw voorstel dat naar verwachting bij de voorjaarsnota wordt gepresenteerd.
Dat uitstel is niet gratis. Zolang er geen alternatief is voor het huidige systeem, zou dat de schatkist volgens de plannen bijna 3 miljard euro per jaar kosten.
Voor spaarders en beleggers blijft de onzekerheid daardoor bestaan. Box 3 is al jaren een politiek en juridisch ingewikkeld dossier en ook deze Prinsjesdag lijkt daar nog geen definitieve oplossing voor te brengen.
Waterrekening kan eveneens omhoog
Een andere maatregel die gemakkelijk over het hoofd wordt gezien, is de belasting op leidingwater. Die wordt met 10 cent per 1.000 liter verhoogd.
Bij een gemiddeld huishoudelijk verbruik van ongeveer 105.000 liter per jaar zou dat neerkomen op grofweg een tientje extra per jaar. Voor de meeste huishoudens is dat geen enorme verhoging, maar opnieuw geldt dat verschillende kleine lastenverzwaringen bij elkaar optellen.
Voor bedrijven die zeer grote hoeveelheden water gebruiken, kan de maatregel veel zwaarder uitpakken. Zij krijgen daarnaast mogelijk te maken met hogere energiebelastingen en werkgeverspremies.
Het kabinet probeert daarmee een deel van de rekening neer te leggen bij grotere verbruikers en hogere inkomens, terwijl tegelijkertijd geld wordt vrijgemaakt om andere groepen tegemoet te komen.
Meer geld voor woningbouw
Ook de woningmarkt krijgt een plek in de uitgelekte Prinsjesdagplannen. Woningcorporaties krijgen vanaf 2028 jaarlijks honderden miljoenen euro’s extra financiële ruimte.
Een belastingbeperking waar corporaties momenteel mee te maken hebben, wordt versoepeld. Daardoor zouden zij vanaf 2028 ongeveer 150 tot 175 miljoen euro per jaar extra kunnen overhouden. Na 2032 zou het om ongeveer 100 miljoen euro per jaar gaan.
Het doel is dat corporaties daardoor meer geld beschikbaar krijgen voor betaalbare woningen. Of dat daadwerkelijk snel tot veel extra huizen leidt, hangt uiteraard ook af van andere problemen zoals bouwgrond, vergunningen, stikstofregels en capaciteit op het elektriciteitsnet.
Daarnaast wil het kabinet het Nationaal Groeifonds gedeeltelijk nieuw leven inblazen. Tussen 2027 en 2031 wordt daarvoor ongeveer 333 miljoen euro beschikbaar gesteld om innovatie en investeringen te stimuleren.
Prinsjesdagplannen zijn nog niet definitief
Bij al deze bedragen en maatregelen hoort één belangrijke kanttekening: de plannen zijn nog niet definitief. D66, VVD en CDA hebben samen 66 zetels in de Tweede Kamer en beschikken dus niet over een eigen meerderheid.
Het kabinet zal voor veel plannen steun moeten zoeken bij oppositiepartijen. Volgens de uitgelekte stukken zijn daarom bewust verschillende tegemoetkomingen opgenomen. Het uitstellen van de verhoging van het eigen risico en het schrappen van de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd zijn daar duidelijke voorbeelden van.
Bij de Prinsjesdagstukken zit volgens de aangeleverde informatie zelfs een brief waarin wordt uitgelegd welke aanpassingen zijn gedaan om oppositiepartijen tegemoet te komen. Daarmee begint na Prinsjesdag waarschijnlijk direct een nieuwe onderhandelingsronde.
Voor huishoudens betekent dit dat de koopkrachtcijfers vooral als momentopname moeten worden gezien. Op dit moment komt het gemiddelde uit op een daling van 0,1 procent, maar politieke aanpassingen kunnen het uiteindelijke plaatje nog veranderen.
De hoofdlijn is ondertussen wel duidelijk. Werkenden en huishoudens zonder kinderen komen gemiddeld in de min, gepensioneerden gaan gemiddeld iets vooruit en lagere inkomens lijken relatief beter uit de plannen te komen dan hogere inkomens. Tegelijkertijd worden alcohol, bloemen en leidingwater duurder, verdwijnen fiscale voordelen en staan er vanaf 2028 en 2029 grotere veranderingen rond zorgkosten en WW op stapel.
Prinsjesdag 2026 draait daarmee niet om één enorme belastingverhoging die iedereen even hard raakt. Het zijn juist tientallen grotere en kleinere wijzigingen die samen bepalen hoeveel er in 2027 daadwerkelijk in de portemonnee overblijft.
