De benzineprijs kruipt opnieuw richting een recordhoogte en dat zorgt niet alleen voor frustratie bij automobilisten. Ook veel zelfstandige pomphouders zitten inmiddels met de handen in het haar. Hoewel een liter benzine steeds duurder wordt, houden lokale tankstationhouders daar zelf nauwelijks extra geld aan over.
Volgens brancheorganisaties moeten pomphouders ingrijpende keuzes maken om te kunnen overleven. Sommigen breiden hun winkel uit met koffie, broodjes en boodschappen, terwijl anderen juist personeel schrappen en overstappen op een volledig onbemand tankstation. Ondertussen profiteren raffinaderijen van hogere marges en verdwijnt meer dan de helft van de pompprijs via accijns en btw naar de overheid.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Benzineprijs richting nieuw record
De adviesprijs van een liter Euro95 is opnieuw met bijna twee cent gestegen en ligt inmiddels rond de 2,60 euro. Daarmee komt de benzineprijs steeds dichter in de buurt van de hoogste prijs die ooit in Nederland werd genoteerd.
De recente prijsstijging wordt vooral gekoppeld aan de spanningen in het Midden-Oosten en de onzekerheid op de internationale energiemarkt. Hoewel veel tankstations korting geven op de officiële adviesprijs, merken automobilisten de stijging uiteindelijk vrijwel overal.
Wie een tank van vijftig liter volledig vult, is bij een prijs van 2,60 euro ongeveer 130 euro kwijt. Voor mensen die dagelijks naar hun werk rijden of voor hun onderneming afhankelijk zijn van een auto, lopen de extra kosten daardoor snel op.
Hoge prijs helpt pomphouder niet
Veel automobilisten denken bij een hoge benzineprijs al snel dat de eigenaar van het tankstation daar flink aan verdient. Volgens brancheorganisaties klopt dat beeld echter niet, omdat de pomphouder het grootste deel van de prijsstijging simpelweg moet doorberekenen.
De marge van een lokale pomphouder ligt volgens cijfers van de Autoriteit Consument & Markt rond de 18 cent per liter benzine. Uit dat bedrag moeten onder meer personeel, elektriciteit, onderhoud, huur, verzekeringen en andere bedrijfskosten worden betaald.
Bij een literprijs van meer dan 2,50 euro blijft dus maar een relatief klein deel bij het tankstation zelf achter. Zeker bij zelfstandige pomphouders met een beperkt verkoopvolume kan dat betekenen dat er onderaan de streep nauwelijks winst overblijft.
Tankstations in grensstreek worstelen
Vooral tankstations in de buurt van Duitsland en België worden hard geraakt. De brandstofaccijnzen liggen daar lager, waardoor benzine en diesel vaak aanzienlijk goedkoper zijn dan aan de Nederlandse kant van de grens.
Steeds meer automobilisten rijden daarom bewust een paar kilometer om in het buitenland te tanken. Onderzoek van mobiliteitsadviesbureau Goudappel liet zien dat het aandeel tankbeurten van Nederlanders in België met bijna veertig procent is gestegen.
Ook Duitse tankstations zien meer Nederlandse klanten verschijnen. Volgens onderzoekers zijn mensen niet minder gaan rijden, maar verplaatsen ze hun tankbeurt steeds vaker naar een goedkoper buurland.
Honderden pomphouders in problemen
Brancheorganisatie Drive schatte eerder dat ongeveer vierhonderd tot vijfhonderd Nederlandse pomphouders inmiddels met financiële problemen kampen. Zonder maatregelen zou dat aantal volgens de organisatie uiteindelijk kunnen oplopen richting de duizend.
Vooral kleine zelfstandige tankstations hebben moeite om de concurrentie vol te houden. Zij beschikken vaak niet over dezelfde schaalvoordelen, grote winkels en financiële reserves als de bekende landelijke ketens.
Wanneer steeds meer klanten verdwijnen naar onbemande prijsvechters of buitenlandse tankstations, blijft er te weinig omzet over om personeel en voorzieningen te betalen. Daardoor dreigen juist lokale tankstations uit kleinere dorpen en grensregio’s te verdwijnen.
Winkel wordt belangrijker dan benzine
Om toch voldoende geld te verdienen, proberen steeds meer pomphouders hun inkomsten uit de winkel te vergroten. Brandstof is dan niet langer het enige product, maar vooral een manier om klanten naar het terrein te trekken.
Veel tankstations verkopen inmiddels verse broodjes, koffie, snacks, boodschappen en autoproducten. Ook pakketpunten, tabaksverkoop, wasstraten en kleine horecaconcepten worden steeds belangrijker voor de omzet.
Volgens Bovag gebeurt die uitbreiding niet uit luxe. Voor veel ondernemers is een grotere winkel simpelweg noodzakelijk om het tankstation financieel levensvatbaar te houden.
Onbemande pomp als alternatief
Niet iedere pomphouder heeft ruimte of geld om een uitgebreide winkel te bouwen. Voor die ondernemers kan een onbemand tankstation de enige overgebleven mogelijkheid zijn om de kosten drastisch te verlagen.
Door personeel weg te laten, kunnen de vaste lasten flink omlaag. Klanten betalen zelfstandig bij de automaat en aanvullende voorzieningen zoals een winkel, balie of toilet verdwijnen vaak volledig.
Dat levert doorgaans lagere brandstofprijzen op, maar heeft ook gevolgen voor de omgeving. Een traditioneel tankstation is in sommige dorpen namelijk niet alleen een plek om te tanken, maar ook een winkel, ontmoetingsplaats en werkgever.
Raffinaderijen pakken hogere marges
Terwijl lokale pomphouders nauwelijks meer overhouden, zijn de marges bij raffinaderijen juist sterk gestegen. Volgens cijfers van de ACM konden raffinaderijen op bepaalde momenten ongeveer 21 tot 25 cent per liter benzine verdienen.
Bij diesel liepen de marges op piekmomenten zelfs op tot ongeveer 46 cent per liter. Dat verschil leidt tot irritatie bij pomphouders, die hun eigen marge rond de 18 cent zien blijven hangen.
Raffinaderijen verdienden vroeger vaak slechts enkele centen aan de verwerking van een liter brandstof. Door verstoringen, schaarste en onzekerheid op de markt zijn die marges in korte tijd veel groter geworden.
Waar de benzineprijs uit bestaat
Bij een gemiddelde benzineprijs van 2,27 euro ging volgens de ACM ongeveer 1,25 euro rechtstreeks naar de overheid. Het grootste deel daarvan bestaat uit brandstofaccijns en btw.
De ruwe olie zelf was op dat moment goed voor ongeveer 41 cent per liter. De rest van de prijs bestond onder meer uit raffinagekosten, transport, opslag, distributie en de marges van verschillende bedrijven in de keten.
Het is daardoor een misverstand dat de prijs van ruwe olie volledig bepaalt wat automobilisten uiteindelijk aan de pomp betalen. Ook belastingen en de kosten van verwerking hebben een zeer grote invloed.
Meer dan helft is belasting
Nederlandse automobilisten betalen een vast bedrag aan accijns per liter brandstof. Voor ongelode benzine bedraagt die accijns in 2026 ongeveer 84,47 cent per liter.
Daar bovenop komt 21 procent btw. Die btw wordt niet alleen berekend over de benzine en de productiekosten, maar ook over de accijns die al in de prijs zit.
Daardoor is feitelijk sprake van belasting over belasting. Naarmate de totale benzineprijs stijgt, ontvangt de overheid bovendien automatisch meer btw, omdat deze heffing een percentage van de verkoopprijs is.
Nederland heeft zeer hoge accijns
Nederland behoort tot de Europese landen met de hoogste accijns op benzine. Volgens internationale vergelijkingen ligt het Nederlandse bedrag duidelijk boven de tarieven in landen als Italië en Denemarken.
In België en Duitsland ligt de accijns eveneens lager. Dat zorgt voor een structureel prijsverschil dat vooral in de grensstreek goed zichtbaar is.
Nederlandse pomphouders vinden dat zij daardoor op ongelijke voorwaarden moeten concurreren. Zolang automobilisten tientallen centen per liter kunnen besparen door de grens over te steken, blijft het aantrekkelijk om niet in Nederland te tanken.
Accijns stijgt opnieuw in 2026
De brandstofaccijns werd tijdelijk verlaagd om huishoudens tegemoet te komen tijdens de energiecrisis. Die korting blijft in 2026 deels bestaan, maar tegelijkertijd worden de tarieven wel met ongeveer zeven procent verhoogd.
Voor benzine komt die verhoging neer op ruim vijf cent per liter. Een eerder geplande grotere stijging werd na druk van onder meer de ANWB voorkomen.
Volgens de ANWB zou de benzineprijs zonder aanpassing in januari zelfs met ongeveer 26 cent per liter zijn gestegen. De organisatie blijft daarom aandringen op betaalbare mobiliteit en een lagere belastingdruk.
Volgende prijsstijging ligt al klaar
De accijnskorting is niet permanent. Wanneer de tijdelijke verlaging in 2027 volledig verdwijnt, kan de pompprijs opnieuw stevig stijgen.
Daarnaast komt vanaf 2028 het Europese emissiehandelssysteem ETS2. Producenten en leveranciers moeten dan betalen voor de COâ‚‚-uitstoot die vrijkomt door benzine, diesel en gas.
Volgens berekeningen van de ANWB kan deze nieuwe heffing benzine in eerste instantie ongeveer 13 cent per liter duurder maken. Het bedrag kan daarna verder oplopen wanneer de prijs voor COâ‚‚-uitstoot stijgt.
Tanken langs snelweg blijft duur
De ACM adviseert automobilisten om brandstofprijzen goed te vergelijken. Vooral langs de snelweg liggen de prijzen vaak aanzienlijk hoger dan bij tankstations in woonwijken of op bedrijventerreinen.
Wie de snelweg vermijdt, kan volgens de toezichthouder tot ongeveer 12,50 euro besparen op een volle tank. Het precieze voordeel hangt af van de inhoud van de tank en het prijsverschil tussen de stations.
Volgens Bovag weten de meeste particuliere automobilisten inmiddels wel waar ze goedkoper kunnen tanken. Veel mensen gebruiken prijsapps, aanbiedingen en loyaliteitsprogramma’s om de kosten enigszins te beperken.
Prijs volgt olie niet direct
De prijs van benzine beweegt niet altijd precies mee met de prijs van ruwe olie. De ACM zag dat groothandelsprijzen al begonnen te stijgen voordat belangrijke internationale doorvoerroutes daadwerkelijk werden geraakt.
Volgens brancheorganisatie Vemobin reageren handelaren en producenten niet alleen op actuele gebeurtenissen, maar ook op verwachtingen. De kans op een tekort of een verstoring kan daardoor al voldoende zijn om de marktprijs te laten stijgen.
Ook sancties tegen Russische olie en beperkingen op de export van diesel spelen een rol. Daarnaast hebben raffinaderijen volgens de branche te maken met hogere kosten voor energie, logistiek en onderhoud.
Hogere marge niet altijd winst
Vemobin benadrukt dat een hogere raffinagemarge niet automatisch betekent dat oliebedrijven hetzelfde bedrag als extra winst overhouden. Raffinaderijen gebruiken veel energie en zijn gevoelig voor stijgende transport- en onderhoudskosten.
Toch blijft de plotselinge stijging van de marges opvallend. Zeker omdat lokale pomphouders nauwelijks ruimte hebben om hun eigen marge te vergroten zonder klanten te verliezen.
De discussie draait daardoor niet alleen om de hoge benzineprijs, maar ook om de verdeling van het geld binnen de volledige brandstofketen.
Kabinet grijpt voorlopig niet in
Het kabinet erkent dat er aanwijzingen zijn dat raffinaderijen hogere marges behalen. Toch zegt de overheid weinig mogelijkheden te hebben om rechtstreeks in te grijpen.
Volgens minister Eelco Heinen ontbreekt volledig inzicht in de contracten en prijsafspraken van individuele bedrijven. Veel oliebedrijven werken bovendien met langlopende overeenkomsten, waardoor een hogere marktprijs niet automatisch zichtbaar wordt als directe extra winst.
Het kabinet wijst erop dat winsten in een vrije markteconomie kunnen schommelen. Tegelijkertijd vindt de minister dat fossiele bedrijven niet bewust zouden moeten profiteren van oorlog en geopolitieke spanningen.
Lokale pomphouder staat klem
De lokale pomphouder bevindt zich ondertussen in een lastige positie. De inkoopprijs stijgt, maar die kan niet onbeperkt worden doorberekend omdat consumenten direct naar een goedkopere concurrent rijden.
Tegelijkertijd blijven personeelskosten, energieprijzen en onderhoudslasten toenemen. Een lagere marge accepteren is vaak nauwelijks mogelijk, terwijl een hogere verkoopprijs klanten kan wegjagen.
Dat verklaart waarom brancheorganisaties waarschuwen voor een golf van sluitingen. Zonder aanvullende inkomsten uit winkels, horeca of autowasvoorzieningen wordt het traditionele tankstation steeds moeilijker rendabel te houden.
Automobilist betaalt steeds meer
Voor automobilisten zijn de vooruitzichten voorlopig niet gunstig. Geopolitieke spanningen, hoge Nederlandse belastingen, toekomstige accijnsverhogingen en ETS2 kunnen de benzineprijs de komende jaren verder opstuwen.
Besparen kan vooral door prijsverschillen goed te vergelijken en snelwegtankstations te vermijden. Ook rustig rijden, de bandenspanning controleren en onnodige ritten beperken kunnen het brandstofverbruik verlagen.
Voor veel huishoudens blijft de auto echter noodzakelijk voor werk, zorg en dagelijkse verplichtingen. Daardoor kunnen zij hogere benzineprijzen niet eenvoudig ontwijken.
Toekomst tankstations verandert snel
De stijgende benzineprijs betekent dus niet automatisch dat tankstations gouden tijden beleven. Veel zelfstandige ondernemers vechten juist voor hun voortbestaan, terwijl raffinaderijen en de overheid een groter deel van iedere verkochte liter ontvangen.
De komende jaren zullen waarschijnlijk meer traditionele tankstations verdwijnen of veranderen in uitgebreide winkels met laadpunten, horeca en aanvullende diensten. Andere locaties zullen juist volledig onbemand worden om de kosten zo laag mogelijk te houden.
Voor automobilisten dreigt tanken ondertussen structureel duur te blijven. Met nieuwe accijnsverhogingen en de Europese COâ‚‚-heffing in het vooruitzicht lijkt de recordprijs mogelijk geen eenmalige uitschieter, maar een waarschuwing voor wat er nog kan komen.
