Asiel en migratie
Het nieuwe kabinet wil het strengste toelatingsregime voor asiel en migratie ooit invoeren. Dit omvat strengere grenscontroles, moeilijkere gezinshereniging en een forse beperking van het aantal nareizigers. Asielzoekers krijgen minder rechtsbijstand en statushouders krijgen geen voorrang meer op sociale huurwoningen puur op basis van hun status. Het inburgeringsexamen krijgt meer aandacht voor de Holocaust en haar slachtoffers. Nederland wil het vrije verkeer van personen binnen de EU inperken en meer opleidingen in het Nederlands aanbieden om het aantal buitenlandse studenten te verminderen. Asielzoekers die niet meewerken aan hun uitzetting worden strafbaar gesteld.
De Spreidingswet wordt vervangen door een tijdelijke Asielcrisiswet om de acute instroom en opvang van asielzoekers te beheersen. Voor maximaal twee jaar worden asielzoekers gedwongen zich te registreren en wordt de asielaanvraag opgeschort, met beperkte en sobere opvang tijdens deze periode. De asielvergunning voor onbepaalde tijd wordt afgeschaft en de tijdelijke verblijfsvergunning wordt aangepast. Afgewezen asielzoekers worden zoveel mogelijk gedwongen uitgezet.
Versnelling van woningbouw
De bouw van woningen wordt versneld door meer grond beschikbaar te stellen. Bij concurrentie om grond krijgen woningen voorrang op windmolens. Nieuwe gebieden voor grootschalige woningbouw worden aangewezen, en bouwen in het buitengebied of op eigen erf wordt makkelijker. Bij nieuwbouw moet minimaal 30 procent sociale huur zijn. Een coördinerende minister voor woningbouw gaat de regie voeren op ruimtelijke ordening en bepaalt waar nieuwe huizen worden gebouwd, hoeveel en voor welke groepen. Het streven is om 100.000 woningen per jaar bij te bouwen. De hypotheekrenteaftrek blijft ongewijzigd.
Onderwijs en klimaat
Het lesaanbod op scholen gaat zich weer richten op basisvaardigheden zoals lezen, schrijven en rekenen. In het hoger onderwijs wordt Nederlandse taalvaardigheid een kerntaak. Seksuele voorlichting moet “neutraal” en “beter toegesneden op de leeftijd van leerlingen” zijn, vooral in het basisonderwijs. Het stikstofbeleid wordt versoepeld, het klimaatakkoord moet “draagbaar, haalbaar en uitvoerbaar” zijn, en Nederland hoeft niet voorop te lopen in Europa met het klimaatbeleid. Huishoudens en kleine ondernemers krijgen hulp om hun woningen en bedrijfspanden te verduurzamen. Op snelwegen waar het kan, mag weer 130 kilometer per uur gereden worden. Het gedwongen uitkopen van boeren gaat niet door; vrijwillige opkoop blijft mogelijk. Het mestbeleid wordt versoepeld door beperking van het aantal natuurgebieden.
Hervorming van de NPO
De NPO moet vanaf 2026 structureel 100 miljoen euro inleveren. De omroep moet inzetten op digitalisering en het bereiken van een jonger publiek. De publieke omroep wordt hervormd om journalistiek en veelzijdig aanbod kwalitatief hoogwaardig te waarborgen. Momenteel ontvangt de NPO ongeveer 940 miljoen euro. Eerdere plannen van de PVV en VVD om fors te bezuinigen of de NPO af te schaffen worden hiermee gematigd.
De Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) vindt de plannen om vanaf 2026 zo’n 100 miljoen euro te bezuinigen op de NPO meevallen, zegt Thomas Bruning, algemeen secretaris van de NVJ.
