De Europese geldstroom richting Oekraïne loopt verder op. Vrijdag maakt de Europese Commissie opnieuw 3,3 miljard euro vrij voor Oekraïense defensie. Het geld is bedoeld voor de aanschaf van onder meer drones en raketten en maakt deel uit van een veel groter Europees leningenpakket. Daarmee komt opnieuw een miljardenbedrag beschikbaar terwijl de oorlog met Rusland voortduurt.
Het totaalbedrag zorgt ondertussen voor opvallende cijfers. Volgens de Raad van de Europese Unie hebben de EU en de 27 lidstaten sinds het begin van de grootschalige Russische invasie inmiddels 221,2 miljard euro aan verschillende vormen van steun voor Oekraïne en Oekraïners beschikbaar gesteld.
Dat bedrag bestaat echter niet alleen uit geld dat rechtstreeks naar Kyiv is overgemaakt. Ook militaire hulp, steun aan vluchtelingen en andere financiële instrumenten worden meegerekend.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
EU maakt opnieuw 3,3 miljard over
De nieuwste betaling bedraagt 3,3 miljard euro en wordt op vrijdag 18 september uitgekeerd. Volgens de Europese Commissie wordt het geld gebruikt voor defensieaankopen, waaronder drones en raketten waarmee Oekraïne zijn grondgebied en luchtruim moet kunnen verdedigen.
Voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen kondigde de betaling aan nadat zij contact had gehad met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Volgens Brussel blijft Oekraïne behoefte houden aan grote hoeveelheden defensiematerieel.
Het gaat inmiddels om de vierde betaling binnen het defensiedeel van de zogeheten Ukraine Support Loan. Met deze nieuwe uitkering heeft de Europese Commissie in 2026 volgens haar eigen cijfers bijna 15 miljard euro aan Oekraïne uitgekeerd voor zowel defensie als bredere ondersteuning.
Geen gewone gift aan Oekraïne
Belangrijk is dat de nieuwste 3,3 miljard euro niet simpelweg als een reguliere gift moet worden gezien. Het bedrag valt onder de Ukraine Support Loan, een Europees leenprogramma dat dit jaar werd opgezet.
De Raad van de EU stemde in april in met een lening van maximaal 90 miljard euro voor de Oekraïense behoeften in 2026 en 2027. Daarvan is indicatief 30 miljard euro bestemd voor economische en begrotingssteun en 60 miljard euro voor militaire ondersteuning en investeringen in defensiecapaciteit.
De Europese Commissie haalt het benodigde geld zelf op via de kapitaalmarkt. De EU-begroting dient daarbij als garantie.
Ook de terugbetaling is bijzonder geregeld. Volgens de afspraken moet de Ukraine Support Loan uiteindelijk worden terugbetaald uit herstelbetalingen die Rusland aan Oekraïne verschuldigd zou zijn. Daarmee ligt het financiële risico anders dan bij een traditionele lening waarbij Oekraïne op een vast moment zelf moet beginnen met aflossen.
Miljarden specifiek voor Oekraïense defensie
Van het totale leenpakket van 90 miljard euro is dus het grootste gedeelte gekoppeld aan defensie. Het gaat indicatief om 60 miljard euro waarmee Oekraïne onder meer defensiematerieel kan aanschaffen en zijn eigen defensie-industrie verder kan versterken.
Voor Oekraïne is dat belangrijk omdat de oorlog steeds grotere hoeveelheden drones, raketten, munitie en luchtverdedigingsmiddelen vraagt. Brussel wil bovendien dat een groter deel van de productie uiteindelijk binnen Europa en Oekraïne zelf plaatsvindt.
Voorafgaand aan de nieuwste betaling was volgens cijfers van de Raad van de EU 11,6 miljard euro uit de Ukraine Support Loan uitgekeerd. Daarvan bestond 3,2 miljard euro uit macrofinanciële steun en 8,4 miljard euro uit geld voor defensieaankopen.
De nieuwe betaling van 3,3 miljard euro komt daar bovenop en is specifiek bedoeld voor defensie. Daarmee worden de financiële contouren van het enorme leenprogramma steeds zichtbaarder.
Totale EU-steun bedraagt 221,2 miljard
Het bedrag dat waarschijnlijk het meeste opvalt, is echter die 221,2 miljard euro. Volgens de actuele cijfers van de Raad van de Europese Unie is dat de totale steun die de EU en haar lidstaten sinds het uitbreken van de grootschalige oorlog hebben verstrekt aan Oekraïne en Oekraïners.
Daarbij is een belangrijke nuance nodig. Het gaat niet om 221,2 miljard euro die simpelweg naar de bankrekening van de Oekraïense regering is gestuurd.
Van het totaal komt 107 miljard euro uit de EU-begroting of betreft het steun waarvoor de EU-begroting garant staat. Daarnaast noemt de Raad 77,9 miljard euro aan militaire steunmaatregelen, 17 miljard euro voor de ondersteuning van Oekraïense vluchtelingen binnen de Europese Unie en 15,5 miljard euro aan andere steun vanuit individuele lidstaten.
Nog eens 3,8 miljard euro bestaat uit opbrengsten van geïmmobiliseerde Russische tegoeden. Al die onderdelen samen vormen het bedrag van 221,2 miljard euro.
Militaire steun vormt groot onderdeel
Defensie is inmiddels een van de grootste onderdelen van de Europese ondersteuning. Volgens een aparte actuele telling van de Raad wordt de totale militaire ondersteuning van de Oekraïense strijdkrachten door de EU en haar lidstaten inmiddels geschat op 89,7 miljard euro.
Dat cijfer is anders opgebouwd dan de 77,9 miljard uit het algemene steunoverzicht, omdat daarin ook recentere onderdelen van de Ukraine Support Loan worden meegenomen. Het laat vooral zien hoe groot het militaire aandeel binnen de Europese hulp inmiddels is geworden.
Daar komt de komende periode waarschijnlijk nog veel financiering bij. Alleen al binnen de Ukraine Support Loan is immers indicatief 60 miljard euro voor defensiedoeleinden gereserveerd voor 2026 en 2027.
Het bedrag dat uiteindelijk daadwerkelijk wordt uitgekeerd, hangt af van besluiten, voorwaarden en concrete defensieaankopen. De volledige 90 miljard euro moet daarom niet worden verward met geld dat al naar Oekraïne is overgemaakt.
Patriot-raketten kregen Europees groen licht
Een belangrijk onderdeel van de militaire steun is luchtverdediging. Von der Leyen maakte deze week duidelijk dat Europa daar nadrukkelijk verder in wil investeren.
De EU gaf onlangs voor het eerst groen licht voor de financiering van Amerikaanse Patriot-interceptorraketten. Die moeten worden ingezet om Oekraïne beter te beschermen tegen Russische raket- en droneaanvallen.
Tegelijkertijd wil Brussel voorkomen dat Europa voor cruciale luchtverdediging volledig afhankelijk blijft van één leverancier. Daarom wordt ook gewerkt aan een eigen Europees-Oekraïens initiatief.
Centraal daarin staat het zogenoemde Freya-project. Het plan is om Oekraïense ervaring uit de oorlog te combineren met Europese technologie en productiecapaciteit om een betaalbaar en modulair lucht- en raketafweersysteem te ontwikkelen.
Europa wil samen wapens produceren
Freya moet volgens Von der Leyen bovendien slechts het begin zijn. De Europese Commissie wil resterende middelen binnen SAFE gebruiken om nieuwe gezamenlijke projecten tussen Europese en Oekraïense defensiebedrijven mogelijk te maken.
SAFE is een afzonderlijk Europees leeninstrument met een maximale omvang van 150 miljard euro waarmee EU-landen gezamenlijk meer in defensie kunnen investeren. Oekraïne kan deelnemen aan gezamenlijke aanbestedingen en defensieprojecten, al kunnen de SAFE-leningen zelf alleen door EU-lidstaten worden afgesloten.
Daarmee probeert Brussel twee doelen met elkaar te verbinden. Oekraïne moet op korte termijn voldoende materieel krijgen om zich te verdedigen, terwijl Europa tegelijkertijd zijn eigen defensie-industrie verder uitbreidt.
De oorlog zorgt daardoor niet alleen voor rechtstreekse financiële steun aan Kyiv. Er ontstaat ook een steeds groter Europees netwerk voor gezamenlijke productie en aanschaf van defensiematerieel.
Ook miljarden voor Oekraïense economie
Niet alle Europese steun is militair. Een aanzienlijk deel van het geld wordt gebruikt om de Oekraïense overheid en economie tijdens de oorlog draaiende te houden.
Via verschillende programma’s wordt bijvoorbeeld financiële ondersteuning gegeven voor publieke voorzieningen, wederopbouw en economische stabiliteit. Een van de belangrijkste instrumenten daarvoor is de Ukraine Facility.
Dat fonds heeft voor de periode 2024 tot en met 2027 een omvang van maximaal 50 miljard euro. Volgens de Raad van de EU was daarvan eind juni 2026 al 42 miljard euro gemobiliseerd.
Het programma is onder meer bedoeld voor herstel en modernisering van Oekraïne, het draaiende houden van publieke diensten, investeringen en hervormingen die samenhangen met de Oekraïense route richting de Europese Unie.
Aan miljarden zitten voorwaarden
De Europese betalingen worden niet zonder voorwaarden uitgevoerd. Vooral bij financiële steun via de Ukraine Facility en de nieuwe Ukraine Support Loan worden eisen gesteld aan Oekraïne.
Daarbij gaat het onder meer om hervormingen rond de rechtsstaat en de bestrijding van corruptie. De Raad paste het Oekraïneplan afgelopen zomer nog aan en voegde extra hervormingsstappen op deze gebieden toe.
Uitbetalingen kunnen daarmee afhankelijk zijn van de voortgang die Oekraïne op afgesproken onderdelen boekt. Dat is relevant omdat het om bedragen gaat die uiteindelijk in de tientallen miljarden lopen.
Brussel probeert op die manier militaire en financiële steun te combineren met hervormingen die ook van belang zijn voor een eventuele toekomstige toetreding van Oekraïne tot de Europese Unie.
Europese steun blijft verder oplopen
De nieuwe 3,3 miljard euro van vrijdag is uiteindelijk dus slechts één onderdeel van een financieel pakket dat de afgelopen jaren steeds groter is geworden. Sinds de Russische grootschalige invasie is de totale Europese steun volgens de Raad van de EU opgelopen tot 221,2 miljard euro.
Daarbij is het belangrijk onderscheid te blijven maken tussen giften, leningen, garanties, militaire leveringen, ondersteuning van vluchtelingen en opbrengsten uit bevroren Russische tegoeden. Het volledige bedrag van 221,2 miljard euro is geen enkele pot die rechtstreeks aan de Oekraïense regering is overgemaakt.
Tegelijkertijd is duidelijk dat de geldstroom voorlopig niet opdroogt. Voor 2026 en 2027 ligt alleen via de Ukraine Support Loan al een programma van maximaal 90 miljard euro klaar, waarvan indicatief 60 miljard euro voor defensie is bedoeld.
Met de nieuwste miljarden voor drones en raketten kiest Brussel opnieuw voor verdere ondersteuning van Oekraïne. En als het aan Von der Leyen ligt, blijft dat niet uitsluitend een Europese inspanning: de Commissievoorzitter wil ook andere internationale bondgenoten aansporen hun bijdrage verder op te voeren.
