Terwijl Europese leiders zich voorbereiden op een symbolisch bezoek aan Kyiv, wordt de Europese Unie opnieuw geconfronteerd met interne verdeeldheid.
Hongarije heeft op het laatste moment een stevig veto uitgesproken tegen nieuwe sancties richting Rusland én tegen een cruciale Europese lening voor Oekraïne. Het gevolg: de EU verschijnt met lege handen bij een herdenking die juist een krachtig signaal van steun had moeten afgeven.
De blokkade zorgt voor frustratie in Brussel en legt pijnlijk bloot hoe kwetsbaar Europese besluitvorming is wanneer unanimiteit vereist blijft.
Europese top zonder tastbaar resultaat in Kyiv
De timing van het Hongaarse besluit is opvallend. Precies vier jaar na het begin van de grootschalige Russische invasie reizen EU-kopstukken af naar de Oekraïense hoofdstad.
Het bezoek van Ursula von der Leyen en António Costa had moeten onderstrepen dat Europa nog altijd pal achter Oekraïne staat.
In plaats daarvan wordt het bezoek overschaduwd door het uitblijven van concrete toezeggingen. Geen nieuw sanctiepakket, geen goedgekeurde financiële steun. Diplomatiek oogt het pijnlijk: woorden van solidariteit zonder directe daden.
Hongarije zet opnieuw de rem op Europese besluitvorming
Hongarije heeft zowel het twintigste sanctiepakket tegen Rusland als een lening van 90 miljard euro voor Oekraïne geblokkeerd. Beide besluiten vereisen instemming van alle EU-lidstaten, waardoor één land het hele proces kan stilleggen.
De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Péter Szijjártó had al vooraf laten weten dat hij geen enkel besluit zou steunen zolang Oekraïne de doorvoer van Russische olie richting Hongarije niet herstelt.
Die eis stuit binnen de EU op onbegrip, omdat de betreffende pijpleiding door Russische bombardementen beschadigd raakte.
Volgens Brussel werkt Oekraïne aan herstel, maar Boedapest spreekt dat tegen en noemt die verklaringen onwaar.
Sanctiepakket tegen Rusland loopt vast
Door het veto kan het nieuwe sanctiepakket niet worden ingevoerd. Dat pakket bevat onder meer een breed verbod voor Europese bedrijven om nog diensten te leveren aan schepen die Russische olie vervoeren. Het gaat daarbij niet alleen om verzekeringen, maar ook om onderhoud, reparaties en brandstoflevering.
Het doel van deze maatregel is helder: het bemoeilijken van Russische olie-export, zodat Moskou minder inkomsten heeft om de oorlog voort te zetten.
Ook wilde de EU de zwarte lijst uitbreiden met tientallen extra tankers die betrokken zijn bij het vervoer van Russische olie.
Zonder unanieme steun blijft het echter bij plannen op papier. Daarmee wordt opnieuw duidelijk hoe afhankelijk het sanctiebeleid is van politieke bereidheid binnen alle lidstaten.
Financiële steun aan Oekraïne eveneens geblokkeerd
Minstens zo gevoelig is de blokkade van de Europese lening van 90 miljard euro. Die lening is bedoeld om Oekraïne financieel overeind te houden in 2026 en 2027.
Terugbetaling zou pas plaatsvinden wanneer Rusland oorlogsschade vergoedt. Mocht dat niet gebeuren, dan zouden bevroren Russische tegoeden in Europa worden aangesproken.
Opmerkelijk is dat Hongarije in december nog akkoord ging met deze constructie. Toen werd vastgelegd dat Hongarije, Slowakije en Tsjechië geen enkel financieel risico zouden lopen. Nu komt Boedapest daar alsnog op terug.
Dat zorgt voor openlijke irritatie binnen de Europese top, omdat gemaakte afspraken hiermee opnieuw ter discussie worden gesteld.
Irritatie bij Europese ministers groeit
Tijdens overleg tussen Europese ministers van Buitenlandse Zaken werd het Hongaarse optreden stevig bekritiseerd. Volgens ingewijden was het debat ongebruikelijk scherp.
Meerdere ministers beschuldigden Hongarije ervan nationale belangen boven Europese solidariteit te plaatsen, juist op een moment waarop Oekraïne extra steun nodig heeft.
De Poolse minister van Buitenlandse Zaken noemde het gedrag van Hongarije zelfs chantage. Ook werd gesuggereerd dat binnenlandse politiek een rol speelt. In april staan er verkiezingen gepland in Hongarije, waarin premier Viktor Orbán mogelijk zijn macht ziet afbrokkelen.
Critici stellen dat het blokkeren van Europese besluiten onderdeel is van een verkiezingsstrategie, bedoeld om zich richting de eigen achterban af te zetten tegen Brussel.
Begrip voor Oekraïense prioriteiten
De Europese buitenlandchef Kaja Kallas liet weten het volkomen begrijpelijk te vinden dat Oekraïne prioriteit geeft aan de energievoorziening van de eigen bevolking.
Volgens haar is het logisch dat Kyiv eerst schade aan binnenlandse infrastructuur herstelt voordat internationale oliedoorvoer weer volledig wordt opgestart.
Dat standpunt wordt door de Europese Commissie gedeeld, maar maakt weinig indruk in Boedapest.
Unanimiteit als zwakke plek van de EU
Het conflict onderstreept opnieuw een structureel probleem binnen de Europese Unie: zolang unanimiteit vereist is bij sancties en financiële steun, blijft de EU kwetsbaar voor blokkades. Eén lidstaat kan besluiten vertragen of volledig stilleggen, ongeacht de steun van alle andere landen.
Steeds vaker klinkt de roep om besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, juist bij buitenlands en veiligheidsbeleid. Voorlopig blijft die hervorming echter politiek gevoelig en moeilijk uitvoerbaar.
Symboliek versus daadkracht
Het bezoek aan Kyiv is bedoeld als krachtig politiek signaal. Maar zonder nieuwe sancties of financiële steun dreigt het vooral symbolisch te blijven. Diplomaten vrezen dat dit in Oekraïne niet onopgemerkt zal blijven en dat het Rusland juist in de kaart speelt.
De vraag die in Brussel rondzingt: hoe geloofwaardig is Europese steun als interne verdeeldheid steeds opnieuw de boventoon voert?
Pogingen om Hongarije alsnog te overtuigen
Achter de schermen wordt nog altijd geprobeerd Hongarije op andere gedachten te brengen. Gesprekken lopen door, al zijn diplomaten weinig optimistisch dat er vóór de herdenkingsbijeenkomst in Kyiv een doorbraak komt.
Zolang Boedapest voet bij stuk houdt, blijft de EU gevangen in haar eigen regels.
En dat maakt deze situatie meer dan een politiek incident: het is een test voor de samenhang en slagkracht van Europa in een tijd van oorlog aan de buitengrens.
Europa kijkt mee – en rekent af
Het Hongaars veto zet niet alleen Oekraïne onder druk, maar ook de Europese Unie zelf. De vraag is hoe lang andere lidstaten bereid blijven om afspraken te accepteren die later alsnog worden teruggedraaid.
Wat begon als een technisch geschil over olie en leningen, groeit uit tot een fundamentele discussie over vertrouwen, solidariteit en de toekomst van Europese samenwerking.
Voorlopig blijft het bij frustratie, diplomatieke gesprekken en lege handen in Kyiv. Maar de rekening voor deze verdeeldheid zou op termijn wel eens veel hoger kunnen uitvallen.
