Het kabinet komt met een nieuwe vaccinatiemogelijkheid tegen gordelroos, maar opvallend genoeg kan niet iedere oudere straks gebruikmaken van de regeling.
De plannen richten zich vooral op mensen in de zestig. Wie 70 jaar of ouder is, valt volgens het huidige plan buiten de boot en zal de vaccinatie zelf moeten betalen.
Dat zorgt voor kritiek vanuit seniorenbond KBO. De organisatie is blij dat vaccinatie tegen gordelroos breder beschikbaar wordt, maar begrijpt niet waarom juist de oudste groep niet wordt meegenomen.
Volgens de bond kunnen de gevolgen van gordelroos op hogere leeftijd namelijk behoorlijk groot zijn.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Nieuwe gordelroosprik voor zestigers
Het kabinet presenteerde rond Prinsjesdag verschillende nieuwe plannen. Een daarvan heeft betrekking op vaccinatie tegen gordelroos. Volgens het plan komen mensen die 60 jaar worden in aanmerking voor de vaccinatie.
Daar blijft het niet bij. Vanaf 2028 moet er ook een inhaalronde komen voor mensen van 61 tot en met 69 jaar. Daarmee wordt uiteindelijk een aanzienlijk deel van de oudere bevolking bereikt.
Toch zit er een opvallende grens in het plan. Mensen die 70 jaar of ouder zijn, worden niet meegenomen. Zij kunnen zich wel laten vaccineren, maar moeten de kosten van de prik zelf betalen.
Juist die keuze leidt tot discussie. Want waarom wordt er gestopt bij 69 jaar als ook mensen boven de 70 te maken kunnen krijgen met gordelroos en de gevolgen daarvan?
70-plussers vallen buiten regeling
Seniorenbond KBO vindt de gekozen leeftijdsgrens moeilijk te begrijpen. Herman Pieper van de organisatie is positief over het feit dat het kabinet überhaupt met een vaccinatieprogramma komt, maar vindt dat de regeling niet ver genoeg gaat.
Volgens Pieper wordt met de huidige aanpak een groep buitengesloten die juist veel behoefte kan hebben aan bescherming. Hij pleit er daarom voor om de vaccinatie beschikbaar te maken voor alle mensen vanaf 60 jaar.
Voor 70-plussers ziet de situatie er onder het huidige plan anders uit. Wie zich tegen gordelroos wil laten vaccineren, zal daar zelf voor moeten betalen.
Dat verschil kan behoorlijk belangrijk worden. De seniorenbond vreest namelijk dat juist mensen uit de oudste leeftijdsgroepen uiteindelijk geen vaccinatie nemen wanneer zij zelf voor de kosten moeten opdraaien.
Waarom gordelroos zo vervelend is
Gordelroos staat bekend als een aandoening die bijzonder pijnlijk kan zijn. Pieper weet uit eigen ervaring hoe heftig de klachten kunnen zijn. Hij heeft zelf gordelroos gehad en omschrijft de pijn op een opvallende manier.
Volgens hem voelde het alsof hij een T-shirt droeg dat van prikkeldraad was gemaakt. Daarmee wil hij duidelijk maken dat gordelroos veel meer kan zijn dan een paar vervelende plekjes op de huid.
Die persoonlijke ervaring speelt mee in zijn pleidooi voor een bredere vaccinatieregeling. Pieper en zijn vrouw hebben er uiteindelijk voor gekozen om de vaccinatie zelf te betalen.
Niet iedere oudere zal echter dezelfde keuze maken of de kosten zelf willen dragen. Dat is precies een van de redenen waarom KBO graag ziet dat de overheid de doelgroep uitbreidt.
Seniorenbond wil bredere vaccinatie
KBO zou het liefst zien dat de leeftijdsgrens wordt losgelaten en dat alle 60-plussers toegang krijgen tot de vaccinatie. Daarmee zouden dus ook mensen van 70, 75 of ouder onder het programma kunnen vallen.
Volgens Pieper is er juist bij ouderen reden om bescherming tegen gordelroos serieus te nemen. De seniorenbond ziet de vaccinatie daarom niet alleen als een kostenpost, maar ook als een mogelijke investering voor de toekomst.
Wanneer ouderen ernstig last krijgen van gordelroos, kan daar namelijk extra zorg bij komen kijken. Pieper noemt onder meer de inzet van thuiszorg als voorbeeld.
Als vaccinatie een deel van die ziektegevallen en bijbehorende zorg kan voorkomen, kunnen daar volgens hem op langere termijn ook financiële voordelen tegenover staan.
Kosten spelen belangrijke rol
Volgens Pieper speelt geld een belangrijke rol bij de beslissing om niet direct alle 60-plussers in het vaccinatieprogramma op te nemen. Een programma voor de volledige groep zou immers aanzienlijk duurder worden.
De seniorenbond schat dat vaccinatie van alle 60-plussers in totaal ongeveer 2 miljard euro zou kosten. Dat is een enorm bedrag, maar volgens Pieper moet er niet uitsluitend naar de directe uitgaven worden gekeken.
Hij stelt dat ook de mogelijke besparingen op langere termijn meegenomen zouden moeten worden. Wanneer mensen door vaccinatie geen gordelroos krijgen of minder ernstige gevolgen ervaren, kan dat volgens zijn redenering uiteindelijk schelen in andere zorgkosten.
Daarom noemt hij het te kortzichtig om de beslissing uitsluitend vanuit de directe kosten van het vaccinatieprogramma te bekijken.
Opvallend onderzoek naar dementie
De seniorenbond wijst daarnaast op onderzoek naar een mogelijk ander effect van vaccinatie tegen gordelroos. Pieper verwijst naar wetenschappelijk onderzoek dat in het gerenommeerde tijdschrift Nature is verschenen.
Volgens hem kwam daaruit naar voren dat onder ouderen die tegen gordelroos waren gevaccineerd 20 procent minder dementie voorkwam. KBO ziet dat als een extra argument om serieus te kijken naar een bredere inzet van de vaccinatie.
Het gaat daarmee volgens de seniorenbond niet alleen om het voorkomen van de directe klachten die bij gordelroos horen. Mogelijke bredere gezondheidseffecten zouden eveneens een rol kunnen spelen bij de afweging.
Voor KBO vormt het onderzoek daarom een extra reden om te pleiten voor vaccinatie van een grotere groep ouderen.
Ook zorgkosten worden genoemd
De mogelijke financiële gevolgen spelen een belangrijke rol in de discussie. Wanneer ouderen ziek worden en daardoor extra ondersteuning nodig hebben, kunnen de kosten voor de gezondheidszorg oplopen.
Pieper wijst daarbij zowel op de zorg rondom gordelroos als op de hoge kosten die gepaard kunnen gaan met dementiezorg. Vanuit dat perspectief zou preventie volgens hem uiteindelijk ook financieel interessant kunnen zijn.
De seniorenbond vindt daarom dat de overheid niet alleen moet kijken naar wat het kost om miljoenen ouderen een vaccinatie aan te bieden. Ook de kosten die mogelijk voorkomen kunnen worden, zouden volgens KBO onderdeel van de berekening moeten zijn.
Of een bredere vaccinatieregeling daadwerkelijk tot zulke besparingen leidt, wordt in de aangeleverde bron niet vastgesteld. Het is het argument waarmee KBO probeert duidelijk te maken waarom de organisatie uitbreiding van het programma belangrijk vindt.
Nederland kijkt anders dan buurlanden
KBO kijkt bij de discussie ook naar de situatie buiten Nederland. Volgens Pieper wordt in verschillende buurlanden een bredere groep ouderen tegen gordelroos gevaccineerd.
Dat roept volgens de seniorenbond de vraag op waarom Nederland kiest voor een regeling waarbij 70-plussers buiten het programma vallen.
De vergelijking met andere landen wordt door KBO gebruikt om het pleidooi voor uitbreiding kracht bij te zetten. Volgens de organisatie zou Nederland opnieuw moeten kijken naar de gekozen leeftijdsgrens.
Voorlopig verandert dat niets aan het aangekondigde plan. Daarin ligt de nadruk op 60-jarigen en later op de groep tot en met 69 jaar.
Vanaf 2028 volgt inhaalronde
Voor mensen die inmiddels ouder zijn dan 60, maar nog geen 70, is vooral 2028 een belangrijk jaar. Dan moet volgens het kabinetsplan een inhaalronde plaatsvinden voor mensen van 61 tot en met 69 jaar.
Daarmee probeert het kabinet te voorkomen dat alleen mensen die precies 60 worden van de nieuwe regeling profiteren. Ook een groot deel van de huidige zestigers komt daardoor later alsnog aan bod.
De grens van 70 jaar blijft echter staan. Daardoor ontstaat er een duidelijke scheiding tussen mensen die uiteindelijk binnen het programma terechtkomen en mensen die hun vaccinatie zelf moeten regelen en betalen.
Het is precies die grens waar de kritiek van KBO zich op richt.
Discussie over leeftijdsgrens blijft
De komst van de gordelroosprik voor zestigers kan voor veel mensen goed nieuws zijn. Tegelijkertijd laat het plan zien hoe lastig keuzes rondom preventieve gezondheidszorg kunnen zijn wanneer niet iedereen direct wordt meegenomen.
Voor de ene groep komt er straks een mogelijkheid om via het vaccinatieprogramma bescherming te krijgen, terwijl een iets oudere groep daarvoor zelf moet betalen. KBO wil daarom dat het kabinet opnieuw naar de afbakening kijkt.
De seniorenbond benadrukt dat mensen boven de 70 volgens de organisatie juist niet vergeten zouden moeten worden. De gevolgen van gordelroos kunnen immers fors zijn en Piepers eigen ervaring laat volgens hem zien hoe pijnlijk de aandoening kan worden.
Voorlopig ligt er echter een plan waarbij 60-jarigen als eerste aan de beurt komen en vanaf 2028 een inhaalronde volgt voor mensen tot en met 69 jaar. Voor iedereen vanaf 70 jaar blijft de situatie anders: zij vallen buiten de aangekondigde regeling en moeten de vaccinatie, wanneer zij daarvoor kiezen, zelf betalen.
Daarmee is de discussie waarschijnlijk nog niet voorbij. KBO heeft duidelijk gemaakt dat het liever een veel bredere regeling ziet waarbij alle 60-plussers toegang krijgen. Of het kabinet de leeftijdsgrens uiteindelijk nog zal aanpassen, blijkt niet uit de huidige plannen.
