Nederland en zijn bondgenoten moeten zich volgens premier Rob Jetten niet laten afschrikken door Russische sabotage, cyberaanvallen en andere zogenoemde hybride dreigingen.
Sterker nog: als Rusland probeert de Europese steun aan Oekraïne te ondermijnen, moet die steun volgens de premier juist worden opgevoerd. Daarmee kiest Jetten voor een stevige lijn tegenover Moskou.
De uitspraken komen op een moment waarop de spanningen tussen Rusland en de NAVO opnieuw hoog oplopen. Naast berichten over sabotage en cyberaanvallen klinkt vanuit Moskou dreigende taal over kernwapens en de Russische exclave Kaliningrad. Jetten zegt die dreigementen serieus te nemen, maar benadrukt tegelijkertijd dat de NAVO volgens hem sterk genoeg is om zich niet te laten intimideren.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Jetten wil meer steun voor Oekraïne
Premier Rob Jetten vindt dat Russische pogingen om Europese landen onder druk te zetten niet het gewenste resultaat mogen hebben. Wanneer Rusland probeert de hulp aan Oekraïne te verstoren, zou Europa volgens hem juist meer moeten doen.
Daarmee schaart de Nederlandse premier zich achter een lijn die ook NAVO-chef Mark Rutte naar voren brengt. Het idee daarachter is duidelijk: hybride aanvallen moeten voor Rusland niet lonend worden.
Als sabotage of cyberaanvallen uiteindelijk zouden leiden tot minder steun voor Oekraïne, zou Moskou daarmee volgens deze redenering zijn doel bereiken. Jetten wil precies het tegenovergestelde laten gebeuren.
De premier maakte duidelijk dat Nederland de Russische acties daarom niet wil beantwoorden door afstand te nemen van Oekraïne. Meer steun moet juist het signaal afgeven dat druk op Europese landen niet werkt.
Rusland zet Europa onder druk
Volgens Jetten probeert Rusland op verschillende manieren de Europese hulp aan Oekraïne te ondermijnen. Dat gebeurt niet alleen met militaire middelen in Oekraïne zelf.
Ook sabotage, cyberaanvallen en desinformatie spelen volgens hem een belangrijke rol. Dergelijke acties worden vaak omschreven als hybride dreigingen.
Het ingewikkelde aan dit soort aanvallen is dat ze zich niet altijd gemakkelijk laten vergelijken met een traditionele militaire aanval. Een cyberaanval op een organisatie is bijvoorbeeld iets heel anders dan een raketaanval op een NAVO-land.
Toch kunnen de gevolgen groot zijn. Digitale systemen kunnen worden ontregeld, infrastructuur kan beschadigd raken en desinformatie kan worden ingezet om verdeeldheid binnen Europese landen te vergroten.
Juist die combinatie maakt hybride oorlogsvoering een belangrijk onderwerp voor Europese regeringen en veiligheidsdiensten.
Drones zorgen voor nieuwe zorgen
Jetten wees onder meer op een incident bij het Duitse Leipzig. Daar zou een aanslag met drones zijn mislukt.
Volgens de premier waren de drones voorzien van explosieven. Het vliegveld speelt een rol bij het transport van hulp richting Oekraïne, waardoor het incident extra gevoelig ligt.
De Duitse regering liet Rusland vervolgens weten dat dergelijke acties niet worden geaccepteerd.
Voor Jetten is het incident een voorbeeld van de manier waarop de oorlog in Oekraïne ook buiten het daadwerkelijke oorlogsgebied gevolgen kan hebben.
Het betekent overigens niet dat Nederland of Duitsland daardoor rechtstreeks in oorlog is met Rusland. De discussie draait juist om activiteiten die onder het niveau van een klassieke militaire confrontatie blijven, maar wel bedoeld kunnen zijn om landen onder druk te zetten.
NAVO moet zich niet laten afschrikken
Ondanks de toenemende spanningen probeert Jetten ook duidelijk te maken dat er volgens hem geen reden is voor paniek.
De NAVO is naar zijn oordeel sterk genoeg om Russische dreigementen het hoofd te bieden. Ook de harde woorden vanuit Moskou over kernwapens veranderen daar volgens de premier niets aan.
Jetten wil de Russische uitspraken tegelijkertijd niet simpelweg wegwuiven. Hij waarschuwt ervoor dat Europese landen niet naïef moeten zijn over de intenties en mogelijkheden van Rusland.
Dat levert een duidelijke boodschap op: dreigementen serieus nemen, maar er niet voor terugdeinzen.
De militaire kracht van de NAVO speelt daarin volgens Jetten een belangrijke rol. De alliantie bestaat uit tientallen landen die elkaar hebben beloofd gezamenlijk op te treden wanneer een bondgenoot wordt aangevallen.
Rusland dreigt rond Kaliningrad
Een belangrijk onderdeel van de recente spanningen draait om Kaliningrad. Deze Russische exclave ligt tussen Polen en Litouwen en heeft geen directe landverbinding met de rest van Rusland.
Het gebied is strategisch belangrijk voor Moskou. Rusland beschikt er onder meer over een belangrijke marinehaven en militaire infrastructuur.
Moskou heeft gewaarschuwd dat het zijn volledige militaire mogelijkheden zou kunnen gebruiken wanneer Kaliningrad door de NAVO wordt bedreigd of geïsoleerd.
Daarbij werd ook verwezen naar het Russische kernwapenarsenaal. Zulke uitspraken zorgen vanzelfsprekend voor veel aandacht, zeker omdat Kaliningrad direct grenst aan NAVO-landen.
Volgens Rusland neemt de druk op het gebied toe door militaire oefeningen en patrouilles van NAVO-landen in de regio.
Jetten zegt dat dergelijke Russische dreigementen serieus genomen moeten worden. Tegelijkertijd wijst hij erop dat de NAVO zichzelf de afgelopen jaren opnieuw heeft versterkt.
Jetten waarschuwt voor naïviteit
De Nederlandse premier probeert daarmee twee boodschappen tegelijkertijd over te brengen.
Aan de ene kant wil hij voorkomen dat iedere Russische dreiging onmiddellijk wordt uitgelegd als een aanwijzing dat een directe oorlog met de NAVO op uitbreken staat. Aan de andere kant vindt hij het onverstandig om Russische dreigementen simpelweg te negeren.
Volgens Jetten moet Europa rekening houden met een langdurige periode waarin Rusland druk blijft uitoefenen.
Dat betekent dat niet alleen de krijgsmacht belangrijker wordt. Ook digitale veiligheid, bescherming van infrastructuur en samenwerking tussen Europese landen krijgen steeds meer aandacht.
De grens tussen vrede en conflict wordt daardoor minder duidelijk dan vroeger. Een land hoeft niet militair binnengevallen te worden om toch met vijandige acties te maken te krijgen.
Nederland en Duitsland werken samen
Jetten deed zijn uitspraken tijdens een werkbezoek aan Münster in Duitsland. Daar bezocht hij het Duits-Nederlandse legerkorps 1GNC.
Het hoofdkwartier krijgt een belangrijke rol bij de verdediging van Estland en Letland. Juist die twee landen liggen op een geografisch gevoelige plek aan de oostkant van het NAVO-gebied.
Jetten bezocht het legerkorps samen met NAVO-chef Mark Rutte en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz.
De samenwerking tussen Nederland en Duitsland laat volgens de premier zien hoe Europese NAVO-landen hun verdediging verder organiseren.
Militairen uit verschillende landen moeten in een crisissituatie snel en effectief kunnen samenwerken. Dat vereist niet alleen materieel en manschappen, maar ook gezamenlijke planning en commandostructuren.
Estland en Letland extra kwetsbaar
Vooral de Baltische staten spelen een belangrijke rol in de discussie over de verdediging van Europa.
Estland en Letland grenzen rechtstreeks aan Rusland. Litouwen ligt daarnaast naast Kaliningrad en grenst eveneens aan Belarus.
Daardoor bevindt deze regio zich dicht bij Russisch grondgebied en is de verdediging ervan een belangrijk onderdeel van de NAVO-strategie.
Volgens Jetten vormt het gebied een kwetsbaar deel van het NAVO-grondgebied. Dat maakt de opdracht van het Duits-Nederlandse legerkorps volgens hem ook risicovol.
Tegelijkertijd benadrukt hij dat juist daarvoor een militaire organisatie bestaat: voorbereid zijn wanneer de veiligheid van een bondgenoot in gevaar komt.
De NAVO heeft de militaire aanwezigheid aan haar oostelijke flank de afgelopen jaren uitgebreid. De veiligheid van landen als Estland en Letland staat daarbij nadrukkelijk op de agenda.
MIVD verwacht langdurige dreiging
Ook de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD kijkt nadrukkelijk naar de Russische dreiging.
Volgens MIVD-directeur Peter Reesink kan de huidige situatie tussen oorlog en vrede langdurig blijven bestaan.
Dat betekent dat Nederland en andere Europese landen mogelijk langere tijd rekening moeten houden met hybride dreigingen zonder dat er sprake is van een directe oorlog tussen Rusland en de NAVO.
De intensiteit van Russische hybride activiteiten zou volgens de dienst bovendien verder kunnen toenemen.
Reesink waarschuwde in de Tweede Kamer dat Russische acties volgens de MIVD roekelozer en onvoorspelbaarder worden.
Dat maakt voorbereiding ingewikkeld. Bij een traditionele militaire dreiging is vaak duidelijker waar het gevaar vandaan komt. Bij hybride acties kan dat veel minder zichtbaar zijn.
Hybride oorlog blijft ingewikkeld
Een cyberaanval kan bijvoorbeeld worden uitgevoerd zonder dat onmiddellijk duidelijk is wie erachter zit. Hetzelfde geldt voor sabotage waarbij geen directe opdrachtgever zichtbaar is.
Ook desinformatie werkt op een andere manier. Daarbij kan het doel zijn om maatschappelijke onrust te veroorzaken of het vertrouwen in overheden en instellingen te verminderen.
Voor Europese landen betekent dit dat verdediging veel breder is geworden dan alleen tanks, straaljagers en militairen.
Overheden moeten ook digitale netwerken, havens, energievoorzieningen, communicatiesystemen en andere belangrijke infrastructuur beschermen.
De oorlog in Oekraïne heeft die discussie verder versneld.
Meer Oekraïne-steun als antwoord
Jetten kiest uiteindelijk voor een duidelijke politieke reactie op Russische druk: Nederland en zijn bondgenoten moeten volgens hem niet minder, maar juist méér steun aan Oekraïne geven wanneer Rusland probeert die hulp te verstoren.
Daarmee moet worden voorkomen dat sabotage of dreigementen effect hebben op het beleid van NAVO-landen.
Tegelijkertijd betekent die keuze dat de spanningen met Rusland waarschijnlijk een belangrijk onderwerp blijven. Moskou beschouwt westerse militaire steun aan Oekraïne al lange tijd als een vijandige ontwikkeling.
Nederland en andere NAVO-landen zien die steun juist als hulp aan Oekraïne bij de verdediging van het eigen grondgebied.
Die fundamenteel verschillende kijk op het conflict verandert voorlopig niet.
Spanningen blijven voorlopig hoog
De uitspraken van Jetten laten vooral zien hoe sterk de Europese veiligheidssituatie de afgelopen jaren is veranderd.
Nederland bereidt zich samen met Duitsland voor op de verdediging van de oostelijke NAVO-landen, veiligheidsdiensten waarschuwen voor meer hybride dreigingen en Rusland gebruikt harde taal over Kaliningrad en kernwapens.
Toch wil Jetten voorkomen dat dreigementen vanuit Moskou leiden tot angst of terughoudendheid. Volgens hem beschikt de NAVO over voldoende militaire kracht om zich te verdedigen.
Tegelijkertijd blijft waakzaamheid volgens de premier noodzakelijk. Juist de combinatie van sabotage, cyberaanvallen, desinformatie en militaire dreigementen maakt de huidige situatie ingewikkeld.
Voor Nederland betekent dit dat de oorlog in Oekraïne niet alleen een conflict op grote afstand is. De gevolgen zijn ook zichtbaar in defensiebeleid, digitale veiligheid en de samenwerking met NAVO-partners.
En als het aan Jetten ligt, verandert Russische druk één ding in ieder geval niet: de steun aan Oekraïne. Volgens de premier moet die bij nieuwe hybride aanvallen juist verder worden opgevoerd.
