Het Dolfinarium in Harderwijk ligt opnieuw onder een vergrootglas. Shows met dolfijnen die over trainers springen, zeeleeuwen die vrolijk naar het publiek zwaaien en walrussen die op commando hun vet laten blubberen: het klinkt als een middagje uit met het gezin, maar volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is dat niet meer van deze tijd.
De dieren vertonen volgens de dienst gedrag dat als “onnatuurlijk” wordt gezien, en daar moet per direct een einde aan komen.
Een harde boodschap voor het park, dat decennialang bekend stond om precies dit soort shows. Acrobatische sprongen, menselijke interactie en entertainment stonden centraal in het dagelijks programma. Maar dat moet allemaal veranderen, en snel ook.
Voor 11 april moet het Dolfinarium de shows aanpassen. Zo niet, dan volgen er boetes die kunnen oplopen tot tienduizenden euro’s.
Wat is er aan de hand?
De druk komt niet zomaar uit het niets. Dierenrechtenorganisatie Bite Back speelde een grote rol in de kwestie. De stichting diende een handhavingsverzoek in bij de RVO en leverde videobeelden aan waarin meerdere incidenten te zien zouden zijn.
Volgens Bite Back laten de opnames duidelijk zien dat er sprake is van overtredingen: gedragingen die letterlijk in strijd zijn met de regels.
Het gaat dan bijvoorbeeld om dolfijnen die over hun trainers springen – iets wat volgens de voorschriften niet meer mag – of om zeeleeuwen die kunstjes doen puur ter vermaak van het publiek.
Ook de beroemde walrus die zijn vet laat “blubberen” als komisch effect komt in de opnames voor. Voorheen werd dit soort gedrag nog gezien als leuk, leerzaam of vermakelijk.
Nu wordt het steeds vaker bestempeld als onnatuurlijk, en dus niet langer toegestaan.
Reactie van het Dolfinarium
Het Dolfinarium laat het er niet bij zitten en is het niet eens met de kritiek. Directeur Alex Tiebot is stellig in zijn reactie. Volgens hem wordt het beeld vertekend omdat de videobeelden uit hun context zijn gehaald. Wat volgens de stichting entertainment is, zou volgens hem onderdeel zijn van een bredere educatieve presentatie.
“De fragmenten laten maar een deel van het verhaal zien,” zegt hij. “Wat niet wordt getoond is de uitleg die wij geven over het gedrag, de biologie van de dieren en het behoud van soorten in het wild. Dat educatieve karakter wordt nu volledig genegeerd.”
Toch lijkt dat argument de RVO niet te overtuigen. In hun rapport stellen ze dat het feit dat sommige gedragingen niet bij élke show plaatsvinden, niet afdoet aan de ernst van de overtredingen.
Het gaat erom dát het gebeurt, niet hoe vaak. Als de shows na 11 april niet aangepast zijn, riskeert het park een boete van 2000 euro per overtreding, met een maximum van 10.000 euro.
Een park in transitie
Het Dolfinarium beweert de afgelopen jaren juist hard te hebben gewerkt aan het moderniseren van de shows en het verbeteren van dierenwelzijn.
Volgens Tiebot zijn er al veel veranderingen doorgevoerd. Shows zouden minder gericht zijn op trucjes en meer op bewustwording, educatie en behoud van biodiversiteit.
Maar dat blijkt in de praktijk lastig te verkopen. Voor veel bezoekers blijft het toch vooral een dagje uit waarbij spektakel verwacht wordt. En zolang er nog sprongen en zwaaibewegingen in het programma zitten, blijft het lastig te verdedigen dat er géén sprake is van dwingen tot onnatuurlijk gedrag.
Volgens critici is het probleem juist dat het park wil blijven vasthouden aan beide kanten: enerzijds wil het modern en educatief overkomen, anderzijds blijft het afhankelijk van de klassieke formule van spektakel en show. En die balans lijkt nu steeds meer onder druk te komen staan.
Discussie over dieren in entertainment laait op
De zaak rond het Dolfinarium is geen op zichzelf staand geval. Er is al langer discussie over dieren in shows en in gevangenschap. In andere landen zijn dolfijnenshows al helemaal verboden, en ook in Nederland klinkt de roep om strengere regels steeds luider.
Voorstanders van strengere handhaving stellen dat het publiek inmiddels toe is aan een andere vorm van leren over dieren. Niet via kunstjes, maar via documentaires, educatieve centra en virtuele ervaringen. Tegenstanders daarentegen wijzen op het belang van fysieke ervaringen voor bewustwording, vooral bij kinderen.
En het Dolfinarium zit daar precies tussenin. Het wil enerzijds meegaan in de tijd, maar ook zijn identiteit en bestaansrecht behouden. Geen makkelijke opgave, zeker niet nu de overheid scherper gaat toezien op naleving van de regels.
Wat nu?
De komende weken zullen cruciaal zijn voor het Dolfinarium. Voor 11 april moet het park laten zien dat het de nodige aanpassingen heeft gedaan. Of dat lukt, is nog maar de vraag. De shows moeten opnieuw worden ingericht, het personeel moet worden bijgeschoold en het publiek moet worden meegenomen in de veranderingen.
En ook al wordt aan alle eisen voldaan, de reputatieschade is al aangericht. De discussie over wat nog acceptabel is in dierenparken ligt weer helemaal op tafel. En niet alleen in Harderwijk, maar in heel Nederland.
Toch is het duidelijk: het Dolfinarium staat op een kruispunt. Vasthouden aan het oude model is geen optie meer. De toekomst ligt waarschijnlijk in educatie zonder showelementen, of zelfs een volledige herinrichting van het park.
Wat de uitkomst ook wordt, het is duidelijk dat springende dolfijnen en zwaaiende zeeleeuwen niet meer vanzelfsprekend zijn. En dat markeert het einde van een tijdperk – én het begin van een nieuwe discussie over dieren, educatie en entertainment.
Bron: De Telegraaf
