Wie zijn zorgpremie langere tijd niet betaalt, krijgt op dit moment te maken met een opmerkelijke situatie: de maandelijkse rekening wordt juist hoger.
Terwijl iemand al moeite heeft om de normale zorgpremie op tijd te betalen, komt er na een langdurige betalingsachterstand een extra opslag bovenop. Het kabinet wil daar nu verandering in brengen.
Het plan is om de hogere premie voor mensen met langdurige betalingsproblemen af te schaffen. Daarmee zou een regeling verdwijnen die ooit bedoeld was om mensen te stimuleren hun schuld sneller op te lossen.
In de praktijk bestaat er echter al langer kritiek op die aanpak, omdat de hogere rekening mensen met financiële problemen juist verder in de knel kan brengen.
Voor mensen die momenteel achterlopen met het betalen van hun zorgverzekering kan het voorstel uiteindelijk een merkbaar verschil maken. Toch zit er een belangrijk detail aan het verhaal: het afschaffen van de hogere premie betekent niet dat bestaande schulden worden kwijtgescholden.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Zorgpremie stijgt na zes maanden
Wie één keer te laat is met het betalen van de zorgpremie krijgt niet direct met een hogere premie te maken. De situatie verandert wanneer iemand gedurende langere tijd een betalingsachterstand heeft opgebouwd.
Na een betalingsachterstand van zes maanden kan iemand terechtkomen in de regeling voor wanbetalers bij het CAK. Vanaf dat moment wordt niet langer de normale zorgpremie betaald, maar een bestuursrechtelijke premie.
Die premie ligt 10 procent boven de gemiddelde zorgpremie. Het idee daarachter is dat mensen hierdoor een extra financiële prikkel krijgen om hun betalingsachterstand zo snel mogelijk op te lossen.
Dat klinkt op papier misschien logisch, maar juist dat principe ligt nu onder vuur. Mensen die al onvoldoende geld hebben om de normale premie te betalen, krijgen immers te maken met een nog hogere maandelijkse rekening.
Extra geld lost schuld niet af
Daar komt nog iets belangrijks bij. Het extra bedrag dat iemand via de hogere premie betaalt, wordt niet gebruikt om de oorspronkelijke betalingsachterstand bij de zorgverzekeraar weg te werken.
Iemand kan dus iedere maand meer betalen dan een verzekerde zonder betalingsachterstand, terwijl de bestaande schuld daardoor niet automatisch kleiner wordt. De achterstand bij de zorgverzekeraar moet apart worden opgelost.
Dat kan bijvoorbeeld via een betalingsregeling. Pas wanneer er afspraken zijn gemaakt en aan de voorwaarden wordt voldaan, kan iemand uiteindelijk weer uit de regeling komen.
Voor mensen met meerdere schulden kan de huidige constructie daardoor extra zwaar uitpakken. Zij hebben iedere maand minder financiële ruimte, terwijl het oorspronkelijke probleem niet automatisch wordt opgelost.
Kabinet wil opslag afschaffen
Het kabinet wil nu een einde maken aan die extra opslag. Mensen met een langdurige betalingsachterstand zouden daardoor niet langer automatisch een hogere zorgpremie hoeven te betalen.
Het belangrijkste uitgangspunt verandert daarmee: een betalingsachterstand zou niet meer tot gevolg moeten hebben dat de lopende maandelijkse zorgpremie ook nog eens duurder wordt.
De bestaande schuld blijft daarbij wel gewoon bestaan. Wie nog geld verschuldigd is aan de zorgverzekeraar, zal die betalingsachterstand dus nog steeds moeten oplossen.
Het voorstel gaat daarmee specifiek over de opslag bovenop de premie en niet over het kwijtschelden van zorgschulden. Dat onderscheid is belangrijk, omdat de verandering anders gemakkelijk verkeerd kan worden geïnterpreteerd.
Waarom deze boete ooit ontstond
De verhoogde zorgpremie werd oorspronkelijk ingevoerd met een duidelijke gedachte. Door de maandelijkse kosten te verhogen, zouden mensen volgens die redenering sneller geneigd zijn om hun achterstand weg te werken.
Zodra alle rekeningen zijn betaald of er passende afspraken zijn gemaakt, kan een verzekerde weer terug naar de gewone situatie. De hogere premie moest dus vooral als financiële prikkel functioneren.
In de praktijk blijkt dat principe niet voor iedereen goed te werken. Zeker wanneer iemand niet uit onwil maar door geldgebrek stopt met betalen, ontstaat een probleem.
Een huishouden dat iedere maand al moet puzzelen om huur, energie, boodschappen en verzekeringen te betalen, krijgt immers niet ineens meer financiële ruimte wanneer één van die rekeningen duurder wordt.
CAK kritisch op huidige regeling
Opvallend is dat ook het CAK zelf kritisch is over de opslag. Volgens de organisatie is nooit aangetoond dat de hogere premie daadwerkelijk het gewenste prikkelende effect heeft.
Dat is belangrijk, omdat juist die financiële prikkel een belangrijke reden voor de opslag is. Wanneer mensen door de hogere kosten niet sneller uit hun schulden komen, ontstaat de vraag welk doel de verhoging nog dient.
Ook vanuit zorgverzekeraars klinkt steun voor verandering. Zij hebben eerder voorgesteld om de opslag af te schaffen. Zorgverzekeraars zetten volgens de bron bovendien steeds meer in op een socialere manier van incasseren, waarbij geprobeerd wordt betalingsproblemen vroeg te signaleren en schulden beperkt te houden.
Een hogere rekening kan daar juist haaks op staan. Wie financieel al weinig ruimte heeft, kan door extra kosten immers nog moeilijker andere openstaande bedragen betalen.
Schuld wordt niet kwijtgescholden
Een belangrijk misverstand ligt bij dit nieuws al snel op de loer. Het kabinet is niet van plan om simpelweg alle schulden van mensen die hun zorgpremie niet hebben betaald te laten verdwijnen.
De oorspronkelijke betalingsachterstand blijft bestaan. Mensen zullen dus nog steeds afspraken moeten maken over het terugbetalen van hun schuld.
Ook de verplichting om iedere maand zorgpremie te betalen blijft gewoon gelden. De voorgestelde verandering draait alleen om het extra bedrag dat bovenop de normale premie wordt gerekend nadat iemand langdurig niet heeft betaald.
Het verschil is groot. De boodschap is dus niet dat het niet betalen van de zorgverzekering straks zonder gevolgen blijft, maar dat de maandelijkse premie niet langer extra wordt verhoogd vanwege bestaande betalingsproblemen.
Betalingsproblemen kunnen snel oplopen
Voor huishoudens met weinig financiële ruimte kunnen betalingsachterstanden verrassend snel ontstaan. Een onverwacht hoge energierekening, verlies van inkomen of meerdere rekeningen die tegelijkertijd binnenkomen kunnen ervoor zorgen dat iemand keuzes moet maken.
De zorgpremie vormt daarbij iedere maand een vaste kostenpost. Wanneer één maand niet wordt betaald en de achterstand vervolgens niet kan worden ingehaald, kan het bedrag steeds verder oplopen.
Na zes maanden ontstaat vervolgens de situatie waarin het CAK de verzekerde overneemt voor de inning van de bestuursrechtelijke premie. Volgens de aangeleverde bron betaalt iemand dan iedere maand 10 procent meer dan de gemiddelde zorgpremie.
Juist voor mensen die al langdurig onvoldoende financiële ruimte hebben, kan zo’n extra bedrag iedere maand opnieuw voelbaar zijn.
Zorgverzekering blijft wel verplicht
Het verdwijnen van de hogere premie verandert niets aan het verplichte karakter van de Nederlandse basisverzekering. Iedereen die onder de verzekeringsplicht valt, moet verzekerd blijven en daarvoor premie betalen.
Ook mensen met een betalingsachterstand blijven dus verantwoordelijk voor hun lopende zorgkosten en hun opgebouwde schuld. Het voorstel verandert vooral de manier waarop met langdurige achterstanden wordt omgegaan.
Dat maakt deze wijziging anders dan bijvoorbeeld een algemene verlaging van de zorgpremie. Verzekerden die hun premie gewoon iedere maand betalen, krijgen door dit specifieke voorstel niet automatisch een lagere rekening.
Het gaat uitsluitend om de extra opslag die wordt toegepast bij mensen die langdurig achterlopen met betalen.
Politieke steun is nog nodig
Hoewel het kabinet de regeling wil veranderen, is de afschaffing nog niet definitief ingevoerd. De Tweede Kamer moet nog nader worden geïnformeerd over de uitwerking en het moment waarop de verandering kan ingaan.
Tweede Kamerlid Don Ceder diende eerder een motie in om werk te maken van het onderwerp. Volgens een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid bestaat er brede politieke en maatschappelijke overeenstemming over het afschaffen van de opslag.
Dat betekent echter nog niet dat mensen die momenteel binnen de regeling vallen vanaf vandaag automatisch minder betalen. Zolang de bestaande regels niet officieel zijn aangepast, blijft de huidige regeling gelden.
Het exacte moment waarop de verandering kan ingaan, is volgens de aangeleverde bron nog niet duidelijk.
Niet wachten op nieuwe regels
Voor mensen die momenteel betalingsproblemen hebben, is het daarom niet verstandig om simpelweg af te wachten totdat de hogere premie mogelijk wordt afgeschaft.
Een betalingsachterstand blijft immers een schuld. Hoe langer openstaande rekeningen blijven liggen, hoe ingewikkelder de financiële situatie kan worden.
Contact opnemen met de zorgverzekeraar kan daarom belangrijk zijn. Wanneer er betalingsproblemen ontstaan, kan worden gekeken naar een regeling waarmee de achterstand in delen wordt terugbetaald.
Wie meerdere schulden heeft en het overzicht kwijt is, kan daarnaast hulp zoeken bij schuldhulpverlening. Daarmee kan soms worden voorkomen dat verschillende kleine betalingsachterstanden uiteindelijk uitgroeien tot een veel groter financieel probleem.
Nieuwe aanpak van zorgschulden
De voorgenomen verandering laat vooral zien dat er anders wordt gekeken naar de manier waarop mensen met schulden worden behandeld. Een financiële straf klinkt misschien als een logische manier om betalingsgedrag te beïnvloeden, maar dat werkt alleen wanneer iemand daadwerkelijk de mogelijkheid heeft om meer te betalen.
Bij mensen die structureel geld tekortkomen, kan het tegenovergestelde gebeuren. Iedere extra rekening maakt het moeilijker om andere betalingsachterstanden in te lopen.
Dat is precies waarom de opslag op de zorgpremie ter discussie staat. Wanneer een verzekerde al zes maanden niet in staat is geweest de normale premie volledig te betalen, is het de vraag hoeveel effect een nóg hogere maandelijkse rekening heeft.
Dit verandert er daadwerkelijk
Als het voorstel uiteindelijk wordt ingevoerd, verdwijnt dus een opvallend onderdeel van de huidige regeling: mensen met een langdurige betalingsachterstand krijgen niet langer vanwege die achterstand een verhoogde zorgpremie opgelegd.
Dat betekent niet dat de normale zorgpremie verdwijnt. Het betekent ook niet dat bestaande schulden worden geschrapt en het betekent evenmin dat mensen zonder gevolgen kunnen stoppen met betalen.
Het grote verschil zit in de extra opslag. Juist die verhoging wil het kabinet schrappen, omdat er brede kritiek bestaat op de effectiviteit ervan en omdat de extra kosten mensen met financiële problemen verder kunnen belasten.
Voor mensen die langdurig moeite hebben om hun zorgverzekering te betalen, kan dat uiteindelijk iedere maand financiële ruimte schelen. Wanneer de nieuwe regels precies ingaan, moet echter nog duidelijk worden. Tot die tijd blijft de bestaande regeling van kracht.
