Nederlanders moeten zich mogelijk voorbereiden op een nieuwe verandering in de supermarkt. Het kabinet werkt namelijk aan plannen om statiegeld uit te breiden naar vrijwel alle plastic flessen, waaronder ook melk- en sapflessen.
Daarmee wil de overheid meer plastic inzamelen en voorkomen dat strengere Europese regels noodzakelijk worden.
Hoewel op veel frisdrank- en waterflessen al jarenlang statiegeld zit, geldt dat nog niet voor alle verpakkingen.
Vooral zuivelflessen vallen nu vaak nog buiten het systeem. Daar moet volgens minister Stientje van Veldhoven verandering in komen. De plannen zorgen inmiddels voor veel discussie, zowel bij consumenten als in de supermarktbranche.
Mis geen artikelen! Volg TrendyVandaag in Google →
Nieuw statiegeldplan van het kabinet
Minister Stientje van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei heeft de Tweede Kamer laten weten dat zij werkt aan een uitbreiding van de huidige statiegeldregeling.
Het uitgangspunt is duidelijk: op alle plastic flessen tot en met drie liter moet uiteindelijk statiegeld komen. Dat betekent dat niet alleen frisdrank- en waterflessen onder de regeling vallen, maar ook melk-, yoghurt- en sapflessen.
Volgens de minister is dat noodzakelijk om de inzameling van plastic verpakkingen flink te verbeteren.
Wel benadrukt zij dat er eerst goede oplossingen moeten komen voor mogelijke hygiëneproblemen. Vooral bij zuivelverpakkingen kan achtergebleven melk voor stank, schimmel en bacteriën zorgen wanneer flessen langere tijd worden opgeslagen.
Waarom wil het kabinet dit veranderen?
Nederland heeft zichzelf duidelijke doelen gesteld als het gaat om recycling.
Volgens de huidige wet moet minimaal 90 procent van alle plastic flessen worden ingezameld. Dat percentage wordt echter nog altijd niet gehaald.
Juist de flessen waarop nu nog geen statiegeld zit, verdwijnen relatief vaak in de afvalbak of belanden zelfs in de natuur.
Door ook deze verpakkingen onder het statiegeldsysteem te brengen, verwacht het kabinet dat veel meer flessen worden ingeleverd.
Dat moet niet alleen leiden tot minder zwerfafval, maar ook tot meer hergebruik van waardevolle grondstoffen.
Europese regels spelen belangrijke rol
De uitbreiding van het statiegeldsysteem komt niet uit de lucht vallen.
De Europese Unie heeft strengere eisen opgesteld voor de inzameling van plastic verpakkingen. Wanneer Nederland de doelstellingen niet haalt, kunnen vanaf 2029 extra verplichtingen volgen.
Dat zou betekenen dat vrijwel iedere winkel verplicht wordt om statiegeldverpakkingen in te nemen, zonder uitzonderingen.
Daarnaast zou Nederland mogelijk ook buitenlandse statiegeldverpakkingen moeten accepteren.
Volgens het kabinet brengen zulke maatregelen veel extra kosten en praktische problemen met zich mee.
Daarom wil de minister liever nu zelf maatregelen nemen dan later door Europese regels te worden gedwongen.
Ook verbod op flessen zonder statiegeld
Naast de uitbreiding van het statiegeld werkt het kabinet aan nog meer maatregelen.
Zo wordt gekeken naar een verbod op de verkoop van plastic flessen en blikjes zonder statiegeld.
Hierdoor zou uiteindelijk vrijwel iedere plastic drankverpakking onder hetzelfde systeem vallen.
Dat moet het voor consumenten overzichtelijker maken en tegelijkertijd de inzameling verder verhogen.
Meer inleverpunten moeten het makkelijker maken
Een veelgehoorde klacht is dat consumenten soms lang moeten zoeken naar een plek waar zij hun lege flessen kunnen inleveren.
Daarom wil het kabinet het aantal inleverlocaties flink uitbreiden.
Er wordt zelfs gekeken naar een wettelijke verplichting voor verkooppunten om statiegeldverpakkingen aan te nemen.
Daarnaast moeten er meer zogenoemde bulkautomaten komen.
Bij deze machines kunnen mensen in één keer een hele zak met lege flessen en blikjes inleveren, zonder iedere verpakking afzonderlijk te hoeven invoeren.
Dat moet het proces sneller en gebruiksvriendelijker maken.
Hygiëne blijft aandachtspunt
De uitbreiding naar melk- en zuivelflessen roept ook praktische vragen op.
Restjes melk of yoghurt kunnen namelijk snel gaan bederven.
Wanneer consumenten lege verpakkingen niet goed leegmaken of langere tijd bewaren, kunnen nare geuren ontstaan.
Ook supermarkten maken zich zorgen over mogelijke overlast door insecten of ongedierte.
Volgens de minister worden deze risico’s nadrukkelijk meegenomen voordat de nieuwe regels worden ingevoerd.
Pas wanneer hiervoor voldoende oplossingen zijn gevonden, kan de uitbreiding daadwerkelijk doorgaan.
Supermarkten reageren verdeeld
Binnen de supermarktbranche wordt verschillend gereageerd op de plannen.
Sommige ondernemers begrijpen dat hogere inzamelpercentages noodzakelijk zijn.
Anderen vrezen juist extra werk, hogere kosten en meer drukte bij de bestaande statiegeldautomaten.
Vooral kleinere winkels beschikken vaak over beperkte ruimte om grote hoeveelheden lege verpakkingen op te slaan.
Daarom wordt ook gekeken naar manieren om de logistiek efficiënter te organiseren.
Verpact krijgt belangrijke rol
Een belangrijke speler binnen het Nederlandse statiegeldsysteem is Verpact.
Deze organisatie is verantwoordelijk voor de inzameling en verwerking van plastic flessen en blikjes.
De afgelopen jaren klonk vanuit de politiek regelmatig kritiek op de prestaties van de organisatie.
Volgens het kabinet moet Verpact de komende jaren alles op alles zetten om de inzameldoelstellingen alsnog te halen.
Daar hoort ook bij dat volle inzamelautomaten sneller worden geleegd en dat consumenten minder vaak voor een gesloten of overvolle automaat staan.
Wat betekent dit voor consumenten?
Wanneer de plannen worden goedgekeurd, zullen consumenten op steeds meer verpakkingen statiegeld betalen.
Dat betekent dat de aankoopprijs van bijvoorbeeld melk of sap iets hoger kan uitvallen aan de kassa.
Wie de lege fles vervolgens weer inlevert, krijgt dat bedrag uiteraard terug.
Voor consumenten die hun flessen netjes terugbrengen verandert er per saldo dus weinig.
Wel zullen zij waarschijnlijk vaker lege verpakkingen moeten bewaren voordat zij naar de supermarkt gaan.
Wanneer gaan de nieuwe regels in?
Op dit moment gaat het nog om een voorstel van het kabinet.
De plannen moeten eerst verder worden uitgewerkt en besproken in de Tweede Kamer.
Daarna zal duidelijk worden wanneer de nieuwe regels precies kunnen ingaan.
Ook de technische en praktische uitwerking vraagt nog tijd.
Zo moeten supermarkten, producenten en inzamelorganisaties zich voorbereiden op de uitbreiding van het systeem.
Een exacte ingangsdatum is daarom nog niet bekend.
Steeds meer focus op hergebruik
De uitbreiding van het statiegeld past binnen een bredere ontwikkeling waarbij de overheid probeert om afval verder terug te dringen.
Steeds meer producten moeten opnieuw worden gebruikt of gerecycled, zodat minder nieuwe grondstoffen nodig zijn.
Volgens het kabinet speelt statiegeld daarbij een belangrijke rol.
De komende maanden zal blijken of de Tweede Kamer zich achter de plannen schaart. Als dat gebeurt, kan het dagelijkse bezoek aan de supermarkt er voor veel Nederlanders opnieuw iets anders uit gaan zien, met statiegeld op nog veel meer flessen dan nu al het geval is.
